جابر بن حيان و طبقهبندي علوم
چکيده:
طبقهبندي علوم به عنوان موضوعي روششناسانه به معرفتشناسي علم و ترسيم هندسه علم در تمدن اسلامي کمک مينمايد. ضرورت طبقهبندي علوم در تمدن اسلامي با هدف ترسيم هندسه علم براي توسعه علمي و تمدنسازي به دنبال نهضت ترجمه براي مسلمانان هويدا گشت. جابر بن حيان در زمره اولين دانشمنداني بود که پيش از تکوين و تثبيت علوم يوناني به طرح طبقهبندي علوم پرداخت.
طبقهبندي دوگانه وي از علوم و رعايت سنت قرينهسازي آن پيش از تثبيت علوم يوناني و سنت ارسطويي، اين فرضيه را مطرح ميسازد که تقسيمبندي دوگانه علوم که توسط دانشمندان دورههاي بعدي متاثر از سنت ارسطويي دنبال شد؛ پيش از تثبيت سنت ارسطوي به عنوان سنجهاي مشخص در طرح جابر بن حيان رعايت شده است.اين نوشتار ضمن بررسي احوال و انديشههاي جابر بن حيان، به بررسي شاخصههاي طرح طبقهبندي وي خواهد پرداخت و در پي پاسخ به اين سوال است که طبقهبندي وي داراي چه شاخصههايي بوده و چه تاثيري در جريان طبقهبندي علوم در تمدن اسلامي گذاشته است.
کلیدواژه: جابر بن حيان، طبقهبندي علوم، تمدن اسلامي، علم.