استاد مطهری: دین باید خواسته های بشر را برآورد تا بماند

به گزارش ردنا (ادیان نیوز)؛ مباحث دین‏ شناسی از مباحث مهم روزگار ماست که توجه بسیاری از متفکران اسلامی را به خود جلب نموده است. از جمله کسانی که نظریات مهمی در این خصوص ارائه کرده است استاد مطهری است.

استاد می فرماید: در پیشرفت تمدّن چقدر چیزهاست كه به چشم خودمان مى‏بینیم زود به زود عوض مى ‏شود، یك چیزى مى‌‏آید و فوراً جاى آن را مى‌‏گیرد. یك مثال محسوس عرض كنم، خیلى ساده: تا چند سال پیش همه ما جوراب نخى مى‏‌پوشیدیم، یك مرتبه این جوراب‌هاى نایلونى آمد. تا آمد بلادرنگ جورابهاى نخى از بین رفت و حتّى كاسب‌ها و آن كسانى كه كارشان و شغلشان كار جوراب‏ نخى ‏فروشى بود اگر به كار دیگرى تغییر شغل ندادند همه از بین رفتند، چون بشر عاشق چشم و ابروى جوراب نخى نیست، جوراب مى ‏پوشد براى اینكه جوراب داشته باشد، پوششى براى پا داشته باشد، مى‏‌خواهد دوام داشته باشد، قشنگ و زیبا باشد، لطیف باشد؛ وقتى یك چیزى آمد كه دوامش از این بهتر و خودش هم لطیف‏‌تر و صرفه ‏اش نیز بیشتر است، این باید برود دنبال كارش زیرا زمانى خواسته ‏هاى بشر را تأمین مى ‏كرد و تا آن زمان هم جا داشت، حالا چیز دیگرى پیدا شده كه آن خواسته را خیلى بهتر از آن تأمین مى ‏كند.

چگونه است كه وقتى چراغ برق آمد چراغ موشى را باید از سرویس خارج كرد؟ صنّار هم آن را نمى‏خرند؟ بشر چراغ موشى را براى چه ‏كار مى ‏خواست؟ آن را براى حاجتى مى‏ خواست. چراغ برق آمد، هم نورش از آن بهتر بود و هم دود نمى‏ كرد، پس دیگر چراغ اوّلى را مى‏ اندازد دور، باید برود، چون خواسته‏ اى را كه او تأمین مى‏ كرد برق خیلى بهتر از آن تأمین مى ‏كند.

اما اگر چیزى باشد كه در اجتماع بشر آن‏چنان مقام و موقعیتى داشته باشد كه هیچ چیز دیگر قادر نباشد جاى آن را بگیرد، آن خواسته ‏اى را كه او تأمین مى‏ كند، هنرى كه او دارد، كارى كه او دارد، هیچ چیز دیگر نتواند كار او را انجام دهد، نتواند هنر او را داشته باشد، ناچار باقى مى ‏ماند … .

اتّفاقاً دین هر دو خاصیت را دارد، یعنى هم جزو نهاد بشر است، جزو خواسته‏ هاى فطرى و عاطفى بشر است و هم از لحاظ تأمین حوائج و خواسته ‏هاى بشرى مقامى را دارد كه جانشین ندارد و اگر تحلیل كنیم معلوم مى‏شود اصلًا امكان ندارد چیز دیگرى جایش را بگیرد.

(مجموعه اثار شهید مطهری : 3 / 388)