کالون و مبادی دین مسیح

به مناسبت سالروز مرگ بنیانگذار کالوینیسم

آیین کالونی نظام الهیاتی است که ژان کالون اصلاحگر پروتستان فرانسوی، آن را شکل داد.

0

به گزارش ردنا (ادیان نیوز)، ژان کالون عمده مباحث خویش را در کتاب مبادی دین مسیحی (۱۵۳۶-۱۵۵۹) مطرح کرد. این ساختار کلامی که نشان دهنده شایستگی کالون برای لقب “نابغه الهیاتی نهضت اصلاح دینی” است  نخستین عرضه نظام مند پروتستانتیسم بود که پس زمینه ای عقیدتی نیز برای بیشتر کلیساهای غیرلوتری سنت اصلاح شده فراهم آورد.

آیین کالونی؛ یک نظام الهیاتی

هرچند آیین کالونی یک ساختار نظام مند است، اما سیستم به معنای اصطلاحی و کامل آن یعنی نظامی با یک ایده اصلی، شکل گیری و تکوین روشن و واضح، و هماهنگی کامل؛ مانند آنچه در مکتب ارسطو، مکتب کانت و یا فلسفه توماسی می بینیم نیست.

در عوض، آیین کالونی بیانی مبتنی بر کتاب مقدس، مستدل و مشروح از اصول انجیلی و پروتستانی را به عنوان دفاع اصلی خویش ارائه می کند؛ کالون آموزه های اصلاحات اولیه: عادل شمردگی به وسیله ایمان (تنها ایمان) که فیض الهی آن را عطا کرده است (تنها فیض)، اولویت و برتری کتاب مقدس و کشیش بودن تمام معتقدان واقعی را به کار گرفت؛ او از این آموزه ها، ساختاری جدید ایجاد کرد که خصوصیات و اعمال آن تفاوت بسیاری با آیین لوتری یا آیین انگلیکن، دیگر اصلاحات اقتدارگرای قرن شانزدهم، داشت.

سیستم نسبی

کالون ۲۷ ساله بود که اولین نسخه از کتاب خود، مبادی دین مسیحی، را منتشر کرد. آن چنان که خود در “نامه ای به پادشاه” (فرانسیس اول، ۱۵۱۵ -۱۵۴۷) گفته است، قصد او از تالیف کتاب مبادی این بوده است که شرحی در نهایت سادگی درباره تعالیم مسیحیت بنویسد تا به وسیله آن “کسانی که مایه ای از شور و تعصب دینی دارند، به آن تعصب صورت یک ایمان و خداشناسی حقیقی بدهند”.

کالون در مابقی عمرش تا زمان انتشار نسخه نهایی کتابش به زبان لاتین (۱۵۵۱) و ترجمه فرانسه آن (۱۵۶۰)  کتاب خویش را شرح و بسط داده، بازبینی و منتشر کرد تا اینکه به بیانی کامل، معتبر و موثق از آیین کالونی تبدیل شد. برخلاف بسیاری از الهیات دانان، عقاید کالون در طول زمان ثابت ماند. نسخه پایانی مبادی دین مسیحی از نظر حال و هوا و تعالیم تفاوتی با نسخه اول (۱۵۳۶) نداشت. تفاوت نسخه های متاخر با نسخه های پیشین در میزان مستدل بودن و تفصیل مباحث و استدلال هایی بود که کالون در دفاع از عقاید خویش مطرح می کرد.

آموزشی که کالون در علم منطق در کولژ دومنتگو دیده بود و همچنین تحصیلات حقوقی او نزد حقوقدانان اورلئان و بورژ در ساختار اندیشه الهیاتی او آشکار است.

ایده اصلی

در گذشته گرایش به این بود که تقدیر ازلی را نقطه اصلی الهیات کالون بدانند. بعدها قدرت مطلق خداوند و بسیار متاخرتر، الوهیت مسیح به عنوان اصل سازنده آیین کالونی مطرح شد. هرچند بهترین ایده ای که امروزه وجود دارد این است که آیین کالونی یک نظام منسجم نیست که حول یک عقیده مرکزی شکل گرفته باشد. به نظر می رسد کالون بیش از آنکه ساختار الاهیات خود را بر محور یک مفهوم انتزاعی مرکزی بنا کند، ترجیح می دهد مجموعه ای از ایده های کتاب مقدسی را گرد هم آورد.

منبع اصلی و بلامنازع نظام الاهیاتی کالون کتاب مقدس بود. کالون کتاب مقدس را به طور کامل خوانده بود و تقریبا بر تمامی کتاب های آن شرح و تفسیر نوشته بود. شاید هیچ یک از رهبران اصلاح دینی دانشی چنین گسترده درباره “عهد قدیم” نداشتند. استفاده کالون از کتاب مقدس فوق العاده و قابل مقایسه با سلف او، مارتین لوتر، است.

لوتر بیان می کند که مطالعه کتاب مقدس باید با توجه به روشن سازی اصول عادل شمردگی به وسیله ایمان، شرط لازمی که او در آموزه های کتاب مقدس می شناساند، باشد. در مقابل، کالون می گوید تمام بخش های کتاب مقدس، از کتب قانون و مناجات عهد قدیم تا رساله های پولس، برای مسیحیان از نظر کارایی برابر هستند.

بنابراین کتاب مقدس برای کالون، کتابی بود متشکل از متونی که باید به طور کامل خوانده شوند. او از مجموعه متنوعی از نسخه های کتاب مقدس استفاده کرد تا برنامه ای برای اصلاح اشخاص و جامعه عرضه و نظرات الهیاتی خویش را تایید کند.

منابع:
تاریخ فلسفه اصلاحگری در غرب، موریس پراندام، ترجمه: خواجه احمدی.
فلسفه در گذشته، رضا قلی جانی.

منبع روزنامه رسالت
شاید دوست داشته باشید