در این کتاب کلام اشاعره متقدم با الهیات کرکگور که فیلسوف اگزیستانسی و الهیدان ایمانگرای مسیحی است در دو مسئله ایمان و اخلاق مقایسه شده است. منشا نزدیکی این دو گونه از الهیات، عقل گریزی و ایمان گروی آنهاست.
به گزارش ردنا (ادیان نیوز)، چاپ سوم كتاب ایمان و اخلاق (مقايسه رويكرد كركگور و اشاعره متقدم) نوشته دكتر نعيمه پورمحمدي منتشر شد.
برای معرفی و عرضه محتوای با ارزش و البته سنتی و قدیمی کلام اسلامی نیازمند آن هستیم که کلام اسلامی را رو در روی الهیات جدید قرار دهیم. حضور دیدگاههای الهیاتی جدید در طرف دیگر مقایسه میتواند روش، منطق، ادبیات و ساختار کلام اسلامی را سامان بدهد.
به منظور رسیدن به بخشی از این هدف، در این کتاب کلام اشاعره متقدم با الهیات کرکگور که فیلسوف اگزیستانسی و الهیدان ایمانگرای مسیحی است در دو مسئله ایمان و اخلاق مقایسه شده است. منشا نزدیکی این دو گونه از الهیات، عقل گریزی و ایمان گروی آنهاست. کرکگور و نیز اشاعره متقدم الهیات عاطفه گرایانه و اراده گرایانهای را به نمایش میگذارند و البته در این رویکرد مشابه تفاوتهای مهمی نیز دارد.
مطالب كتاب را يك مقدمه و سه بخش تشكيل ميدهند كه اين سه بخش به شرح ذيل است.
بخش اول: ايمان
اول: ايمان از نظر كركگور: 1- فلسفه اگزيستانسي 2- انتقاد به مسيحيت رسمي، كليسا و كشيشان 3- نفي راه استدلال 4- احساس اگزيستانسي گناه، زمينه اديان 5- لحظه ايمان 6- حقيقت انفس ايمان 7- ايمان كامل 8- عقل و ايمان.
دوم: ايمان از نظر اشاعره: 1- شناخت انسان 2- رهيافت عقلي مطلق 3- ورود شرع و دعوت رسول 4- رهيافت عقل مأمور 5- معرفت و ايمان 6- ايمان، تصديق قلبي اخبار رسول 7- نقش خدا در ايمان 8- ثواب ايمان، عقاب كفر.
بخش دوم: اخلاق
اول: اخلاق از نظر كركگور: 1- مرحله تذوقي 2- مرحله اخلاقي 3- مرحله ديني 4- اخلاق امر الاهي.
دوم: اخلاق از نظر اشاعره: 1- اراده مطلق خدا 2- حسن و قبح 3- تكليف 4- ثواب طاعت، عقاب معصيت 5- اخلاق شرعي
بخش سوم: مقايسه و ارزيابي
اول: مقايسه نظريه ايمان از نظر كركگور و نظريه ايمان از نظر اشاعره: 1- انتقاد به اديان رسمي زمانه 2- مبدأ ايمان 3- منشأ ايمان 4- معرفت شناسي ايمان 5- ماهيت ايمان 6- متعلق ايمان 7- انگيزش ايمان 8- نجات و ايمان 9- سببيت در ايمان 10- دين و ايمان.

دوم: مقايسه نظريه اخلاق كركگور و اشاعره به الاهيات: 1- عقل 2- حواس 3- احساسات 4- اراده.
نويسنده در بخشي از مقدمه كتاب چنين آورده است: «براي معرفي و عرضه محتواي با ارزش و البته سنتي و قديمي كلام اسلامي نيازمنديم كه آن را رودرروي الاهيات جديد قرار دهيم. تضارب آرا با رويكردهاي متنوع و متفاوت به الاهيات، از رخ جذاب و جديد كلام اسلامي پرده بر ميدارد. افزون بر نفس تضارب آرا و استفاده از روش تطبيقي كه همواره در راه شناخت بيشتر و بهتر راهگشا است، استفاده از ديدگاههاي الاهياتي در طرف ديگر مقايسه ميتواند روش، منطق، ادبيات و ساختار كلام اسلامي را سامان دهد.
اين كار در واقع تازگي ندارد و خود پيشگامان كلام اسلامي از فلسفه و علوم يوناني و يهودي استفاده ساختاري و روشي ميكردند. از اين رو، در كتاب حاضر در نظر دارم كلام اشاعره را، كه يكي از مذاهب كلام اسلامي است، با الاهيات كركگور كه يكي از الاهيدانان مسيحي است، مقايسه كنم و در نتيجه، به شناخت عميق و البته روشمند و قابل عرضه از كلام اشاعره دست پيدا كنم.
از طرف كلام اسلامي، به اين دليل اشاعره متقدم را انتخاب كردم كه پژوهشهاي موجود در حوزه كلم اشاعره متقدم نسبتاً ناچيزند و نيز كلام اشاعره ظرفيت بالايي براي انجام پژوهشهاي تطبيقي دارد. در جانب الاهيات مسيحي نيز انتخاب الاهيات كركگور به دليل آن است كه در وهله فرضيه، الاهيات كركگور و نيز كلام اشاعره متقدم از نظر بي اعتنايي به عقل و توجه به قلب و ايمان قابل تطبيق به نظر ميرسيدند.
در مورد مسئله مورد مقايسه، از اين جهت مسئله ايمان و مسئله اخلاق را انتخاب كردم كه بتوانم علاوه بر انجام پژوهشي توصيفي، كار تحليلي نيز انجام بدهم، زيرا ايمان و اخلاق دو مسئله محوري الاهياتاند. بررسي ايمان، امكان بررسي رويكرد به الاهيات علمي را فراهم ميكند. از اين رو با پژوهش در دو مسئله ايمان و اخلاق، رويكرد الاهيات نظري و عملي اشاعره و كركگور نيز تحليل ميشود.»
كتاب ايمان و اخلاق (مقايسه رويكرد الاهيات كركگور و اشاعره متقدم) نوشته دكتر نعيمه پورمحمدي در 291 صفحه و با قيمت هر جلد 48000 ريال به همت انتشارات دانشگاه اديان و مذاهب انتشار يافته است.