به گزارش ادیان نیوز، تشکيل دسته هاي عزاداري و دادن نذري هاي مختلف همه و همه حکايت از اين دارد که امام سوم شيعيان در دل و جان دوستارانش چنان حضور دارد که هيچ کس نمي تواند در اين ايام بي تفاوت باشد. اما در اين ميان مداحان اهل بيت عليهم السلام در اين ايام […]

به گزارش ادیان نیوز، تشکيل دسته هاي عزاداري و دادن نذري هاي مختلف همه و همه حکايت از اين دارد
که امام سوم شيعيان در دل و جان دوستارانش چنان حضور دارد که هيچ کس نمي
تواند در اين ايام بي تفاوت باشد. اما در اين ميان مداحان اهل بيت عليهم
السلام در اين ايام سوگواري رسالت مهمي بر دوش دارند.

رهبر معظم انقلاب
در بياناتي گهربار در ارديبهشت 90 در جمع مداحان مي فرمايند: «شان مداح
اين است؛ يعني برانگيختن عواطف، و به کمک انديشه و خرد بردنِ اين عواطف.
شان مداح و ستايشگر – اين حرفه اي که امروز در کشور ما بحمداللّه به وفور
وجود دارد – اين است که بتواند با بيان هنري، با شيوه ي هنري، با اجراي
هنري، معرفت را در بين مردم گسترش دهد. اين شد محور اصلي. شعري که انتخاب
مي کنيد، لحني که انتخاب مي کنيد، شيوه اي که در آن با مردم حرف مي زنيد،
در اين جهت قرار بگيرد؛ در جهت افزايش معرفت و عمق بخشيدن به هدايت مردم و
دانايي هاي آنها از دين و از راه زندگي؛ اين کاري است که جامعه ي مداح به
بهترين وجهي مي تواند انجام دهد.»
مداحي عشق است، خلوص و نجابت و معرفت
است. به تجربه ثابت شده که نام مداحاني برتارک پيشاني تاريخ به يادگار مي
ماند که اتفاقا در پي هيچ چيز جز اشاعه عشق حسيني(ع) و نيز آفرينش شور توام
با شعور در مجالس عزاداري آقا ابا عبدالله (ع) نبوده اند. مداحي رسالت
سنگيني است، چرا که مداحان با دل هاي آحاد جامعه سر و کار دارند. پس
معلماني تعليم دهنده اند که بيشتر جوانان پرشور هيئتي و انقلابي از آنها
الگو مي گيرند.

اشعار مداحي آينه تصاوير کربلا
پاساژ مهستان -راسته سي دي فروشي هاي مذهبي و مداحي-لبريز جوانان هيئتي
ست. از زير پرچم سبز حسيني (ع) و بَنرهاي بزرگ که رد مي شوم به جوانان سيه
پوشي بر مي خورم که به عشق هيئت و امام حسين (ع) به اينجا آمده اند تا سي
دي هاي مداحي مناسب محرم را براي هيئت و تکاياي خود خريداري کنند.
جواد سر آباداني جوان 21 ساله دانشجويي است که در ميانه پاساژ سرگرم چک کردن نرم افزارهاي تبلتش است.
وي برايمان مي گويد که اشعار مذهبي بسياري سروده و خودش در انتخاب سي دي
هاي مداحي بيش از همه چيز به شعرو ريتم مداحي توجه دارد. در ميان صحبت هايش
به نکته ظريفي اشاره دارد: «سبک بايد نه خيلي قديمي و نه سخيف و دور از
شان مجلس امام حسين (ع) باشد. بعضي ها در مداحي تنها از واقعه کربلاحرف مي
زنند خيلي کم پيدا مي شود که وقايع را با شعر زيبا به تصوير بکشند. تصوير
سازي در شعر دل مستمع جوان را به لرزه در مي آورد واشک از چشمانش سرازير مي
کند. لازم نيست کپي برداري از سبک ها و ريتم هاي وارداتي را به کار گيريم
تا مستمع به گريه بيفتد. فقط روخواني وقايع نباشد. بايد به تصوير کشيده شود
که هر يک از اصحاب چگونه به شهادت رسيدند؟»

الگويي براي جوانان هيئتي
در گوشه ديگري از پاساژ پيراهن هاي مشکي آويزان شده اند. جوانان هيئتي پوششي ساده دارند.
فرهاد رفيع يکي ديگر از جوانان هيئتي برايمان مي گويد: «خيلي از بچه هاي
هيئت ما حتي از طرز لباس پوشيدن، نحوه سلام دادن و احوال پرسي کردن مسئول
هيئت ها و مداحان استفاده مي کند و الگو مي گيرند چه برسد به احوالات
اخلاقي و معنوي آنان، بنابراين افرادي که خادم الحسين هستند و سرپرستي
هيئات را بر عهده دارند يا مداح هستند بايد بر روي رفتار و سکنات خود خيلي
دقت داشته باشند. گويي که يک معلم هستند در بين جوانان هيئتي.»
جوان
ديگري معتقد است: «ايام محرم ايام درس آموزي از اين مکتب بزرگ است. من فکر
مي کنم سواي درس هاي بزرگي مثل آزادگي از قيام حسيني، بايد با اخلاق خوب و
برخوردهاي اجتماعي در بطن اين مراسم براي جوانان الگوي مناسب درست کرد.»

يک عمر سيه پوشي در فراق مولاي عشق (ع)
صحبت هايش شيرين و پند آموزند. يک جورايي صحبت مي کند و آدرس هاي حکايت
هاي تاريخي را به صحبت هايش پيوست مي دهد که دل آدمي مريدش مي شود. شايد
همين نکته مهم تضمين کننده اقبال در کار مداحي باشد که بايد دل مستمع را به
دست آورد، ولاغير.
حاج آقا امير حسن احمدي مداح با اخلاق اهل بيت (ع)
برايمان از آسيد باقر حکيم يکي از بازاري هاي قديمي تهران و خادم دستگاه
امام حسين (ع) مي گويد: «تمام عمر عزادار سيد الشهدا (ع) بود. هر پنجشنبه و
جمعه به کل فقراي محله خودش و محلات همجوار آبگوشت مي داد. چهارشنبه ها
روضه حضرت ابوالفضل(ع) داشت و پنجشنبه ها روضه حضرت رقيه (ع). لباس هاي
بسيار ساده اي مي پوشيد. خيلي ساده. در فرودگاه آشناياني به او نهيب زدند
که آقا اين قدر ساده پوشي شايسته مقام شما و اين سفر نيست. ايشان پاسخ داد:
«بالاخره همه مردم-هرچند فقير- در اين حدي که پوشش من است، لباس به تن
دارند. من هم مي خواهم در حد همه مردم باشم، نه بيشتر.»
اين حکايت به
خوبي نشان مي دهد که همه دست اندرکاران مجالس آقا و حتي بانيان و
گردانندگان بايد مراقب احوالات از ريزترين مسائل تا بارزترين سکناتشان
باشند. احمدي با ورق زدن خاطراتش مي گويد: «با اينکه وضع مالي ام خوب بود،
در شب عروسي ام نخواستم شام دهم. گفتم بگذار آن بچه هيئتي که چشمش به مداح
هيئت است ساده زيستي را الگو قرار دهد. بعد آخرهاي شب يک وقت ديديم يک حاج
آقايي شام عروسي مان را فرستاد. ما هم برديم محلات پايين و بين فقرا توزيع
کرديم.»
احمدي حرف زيبايي مي زند، وي مي گويد: «هر وقت مي روم جلسه
روضه بازار( قنات آباد ) و به عکس هاي پير غلامان روي در و ديوار نگاه مي
کنم، حالم دگرگون مي شود. اين پير غلامان کساني هستند که به جوان ترها خط
فکري مي داده اند و هنوز هم بايد جايگاه ايشان در مجالس عزاداري حسيني (ع)
جايگاه ويژه و محفوظي باشد. اگر مداح با بزرگان مانوس باشد غرور و ناآگاهي
او را به بيراهه نمي کشاند.»
وي ادامه مي دهد: «يک بار جواني در هيئت
از من سوال کرد: «آيا امام حسين (ع) براي نماز کشته شد؟ من به او پاسخ
دادم: فعل امام (ع)حجت است. نماز و روزه امام(ع) حجت است. امام حسين (ع)
براي سه چيز قيام کرد: احکام، اخلاق و اعتقاد. نماز هم چون جزء احکام است
بنابراين بله امام (ع) براي نماز قيام کرد. جو هيئت، روضه و حسينيه بايد
طوري باشد که جوان بتواند سوالات خود را نيز مطرح کرده وپاسخ درستي دريافت
کند. اگر در اين جلسات پيرغلامان حاضر باشند، روند جلسات به درستي طي خواهد
شد. وگرنه خداي نکرده همه چيز تحت الشعاع غيرحقيقت قرار خواهد گرفت و
مداحي هم ملعبه مي شود. براي دوري از ملعبه شدن -آنچنان که در تاريخ مي
خوانيم زمان يزيديان احکام ملعبه شده بود- و نيز دوري از آسيب ها و بدعت ها
ضروري است که جوانان در رکاب پير غلامان قرار بگيرند.»
اين مداح اهل
فن در باب سبک هاي مداحي برايمان توضيح مي دهد: « مداحان بايد دائما در حال
به روز کردن دانش و تعليم خود باشند. بايد همه مراکز ساماندهي مداحي و
تربيت مداحان جوان دست به دست هم بدهند و حرکت منسجم آموزش را آغاز کنند.
اين طور که هر کس راه خود را بي هماهنگي با ديگري در پيش گيرد، اتفاقي روي
نخواهد داد. چرا بزرگان ما کلاس مقتل، شعر، ادبيات عرب نمي گذارند و به طور
مستمر نيرو تربيت نمي کنند؟»

مداح بايد مبدا خواسته جوان را کربلايي کند
مداح بايد بتواند مبدا ميل و خواسته جوان را تغيير دهد به سمت کربلايي
شدن. اين را که حاج آقا احمدي مداح مي گويد دلمان مي لرزد. به راستي مبدا
ميل ما کجاست؟امام حسين(ع) يا -نعوذبالله – غيراو. آيا در زندگي و همه
امورمان خواسته هايمان حسيني اند؟ همين موضوع در باب مداحي هم صادق است.
آيا براي حسيني شدن مي خوانيم و تاثير مي گذاريم؟
اين ذاکر اهل بيت (ع)
در مورد آن دسته جوانان هيئتي که معمولاخود را آخر مجالس بعد از اتمام
سخنراني تنها به جلسه مداحي مي رسانند و صرفا به خيال شور آفريني روانه
مجالس مي شوند، مي گويد: «جوانان از مداح الگو مي گيرند. اگر مداح بخواهد
تاثير گذار باشد بايد همان گونه که اثر بخش است رفتار و کردارش باشد. براي
مثال خود مداح دقيقه نود بعد از اتمام سخنراني وارد جلسه نشود. خود او نيز
پاي منبر بنشيند و درس بگيرد. خودسازي داشته باشد. مبدا خواسته ايش را شهرت
قرار ندهد بلکه حسيني شدن قرار دهد. اگر مداح در جلسه اين گونه رفتار کند،
مستمعين جوان نيز تاثي خواهند گرفت.»
يکي از پير غلامان امامزاده
حسن(ع) حاج محسن ترنج بوده اند که در ايام پر برکت حياتشان در صحن امامزاده
براي مراسمات مذهبي و روضه خواني ها برنامه ريزي منسجم و خوبي داشته اند.
اتفاقا سخنرانان، روضه خوانان و مداحاني را جست وجو کرده و دعوت مي کردند
که آن زمان گمنام و اکنون از بنام ها و سرشناسانند.
احمدي مداح
برايمان مي گويد: «يک بار از ايشان سوال کردم: آقا اين افراد را از کجا جست
وجو مي کنيد و به مجلس مي آوريد که اين قدر زيبا اجرا مي کنند؟ وي پاسخ
داد: بعضي منبرها مثل آبکش مي مانند. آبکش را در آب فرو مي برند، پر است و
بيرون مي آورند خالي. اما بعضي منبرها کپسول است، ابتدا مستمع در خود فرو
مي دهد و بعد اندک اندک شروع به باز شدن و تاثير گذاري مي کند.»
اين
مداح اهل بيت(ع) در جاي ديگري از صحبت هايش به سير و سلوک مداح حاج بهاري
بزرگ که در ابن بابويه به خاک سپرده شده اند پرداخته و مي گويد: «اين مداح
اهل بيت (ع) 50 سال پيش فوت شده اما وقتي قبردوطبقه وي را براي تدفين پسرش
شکافتند، ديدند در قبر نيز دست برسينه به حالت سلام دادن به امام حسين (ع)
است. پسر اين مداح بازگو مي کرد که هر وقت پدرم قرار مداحي و روضه خواني
داشت، ساعتي قبل نماز مي خواند. سپس شعر مداحي را براي خود زمزمه مي کرد و
روي برگه شعر روضه اشک مي ريخت. مي گفت اين گريه مجلس روضه ام را کربلايي
مي کند. از روي برگه بي اشک و حزن اباعبدالله (ع) هيچ گاه نخواند.»

ثواب مداحي و روضه خواني
حضرت امام صادق(ع) فرمودند: «اي ابا هارون آيا شعري در مصيبت امام حسين(ع)
برايم مي خواني؟» ابا هارون مي گويد: پس براي آن حضرت شعري خواندم و آن
جناب گريست. سپس فرمودند: «همان طوري كه پيش خود شعر و مرثيه مي خوانيد
برايم بخوان، يعني با رقّت و لطافت.» ابا هارون مي ‏گويد: « پس اين بيت را
براي آن جناب با رقّت و لطافت خواندم: «امرر علي جدث الحسين فقل لاعظمه
الزّكية.» يعني گذر كن بر قبر حضرت حسين بن علي(ع)، پس به استخوان هاي پاك و
مطهّرش بگو. ابا هارون مي گويد: امام(ع) گريست، سپس فرمود: «بيشتر برايم
بخوان.» پس قصيده ديگر براي حضرتش خواندم. ابا هارون مي گويد: امام(ع)
گريستند و صداي گريه اهل منزل را از پشت پرده شنيدم. سپس ابا هارون مي
‏گويد: وقتي از خواندن فارغ شدم حضرت به من فرمودند: « اي ابا هارون كسي كه
در مرثيه حسين بن علي(ع) شعري خوانده و خود گريه كرده و ده نفر ديگر را
بگرياند بهشت برايشان واجب مي گردد و كسي كه در مرثيه حسين(ع) شعري خوانده و
خود گريه كرده و يك نفر ديگر را بگرياند بهشت براي هر دو واجب مي‏شود و
كسي که امام حسين (ع) را نزدش ياد كنند و از چشمش به مقدار بال مگس اشك
بيايد ثواب و اجر او بر خداست و خداوند براي وي به كمتر از بهشت اجر و ثواب
نمي‏ دهد.» (كامل الزيارات / ترجمه ذهني تهراني، ص339و340. )

منبع : شفقنا