نقد نظریه معنویت گرایی منهای دین

نویسندگان:  محمدی مسلم, نصیریان صفر
 
چکیده:

چکیده فارسی:
در معنویت گرایی منهای دین، آموزه های دین و مسائل اخلاقی آن چون ریشه در احساسات و ایمان دارند، اثبات پذیر نیستند، بنابراین به هیچ وجه قابلیت عقلانی شدن را ندارند. در مقابل آموزه های معنویت گرا چون ریشه در تجربه دارند، اثبات پذیرند و قابلیت عقلانی شدن را دارند. این رویکرد با این نگاه شکل گرفته که دینداری اگر تعبد نداشته باشد، دینداری نیست و معنویت اگر متعبدانه باشد، معنویت نیست.

این نوع نگاه به معنویت و انحصار آن در تجربه، از یک سو قلمرو عقلانیت را تضییق کرده و از سوی دیگر تجربه های غیر عقلانی را نیز داخل در تعریف عقلانیت کرده است، که این نگاه جامع و مانع بودن تعریف عقلانیت را مخدوش خواهد نمود. علاوه اینکه این نگاه و طرز تلقی از معنویت، چون تحت تاثیر مبانی مدرنیته، از جمله شک گرایی و نسبیت گرایی در دین شکل گرفته است، به هیچ وجه ثبات اخلاقی و اعتقادی را بر نمی تابد. با تبیین درست عقلانیت، اخلاق دینی داخل در مقوله معنویت و اخلاقیات تجربی غیر مستند به عقل، خارج از این مقوله خواهند بود.

چکیده عربی:
یری الاتجاه المعنوی بلا دین ان التعالیم الدینیه و المسائل الاخلاقیه لما کانت جذورها ضاربه فی الاحاسیس و الایمان فهی غیر قابله للاثبات و العقلنه علی العکس من تعالیم الاتجاه المعنوی حیث تقبل الاثنین انطلاقا من جذورها التجریبیه. و یری الاتجاه المعنوی ان التدین بلا تعبد لیس بتدین و المعنویه تعبدا لا قیمه لها. و هو فی الحقیقه حصر للمعنویه فی الساحه التجریبیه فقط، مما یؤدی الی تضییق دائره المعنویات فی هذه الدائره من جهه و من جهه اخری ادراج التجارب غیر العقلانیه تحت مظله تعریف العقلانیه مما یخرج التعریف عن الجامعیه و المانعیه.

أضف الی ذلک ان هذا النوع من الفهم للمعنویه لا یستوعب جزما الثبات الاخلاقی و العقائدی بسبب تأثره بمبانی و اسس الحداثه کالمنهج الشکی و النسبیه فی الدین و إبتنائه علیها. من هنا حاول المقال الحاضر تلسیط الضوء علی المعنی الصحیح للعقلانیه فکانت النتیجه اندراج الاخلاق الدینیه تحت مقوله المعنویه و خروج الاخلاقیات التجریبیه غیر المستنده الی العقل من تحت مظله تلک المقوله.
 
کلید واژه: کلیدواژه فارسی: معنویت، دین، عقلانیت، تعبد، ایمان، معرفت، شک (کلیدواژه عربی: المعنویه، الدین، العقلانیه، التعبد، الایمان، المعرفه، الشک)

شاید دوست داشته باشید