چکيده :
نفاق، پدیدهای است که در همه جوامع قابل پیگیری است. یکی از این عرصهها، عرصه نظری مباحث نفاق است در این زمینه، بررسی عوامل ظهور نفاق شایسته پژوهش است. بیتردید، طرح اینگونه مباحث از منظر دینی میتواند به تحکیم مبانی نظری مطالعات انقلاب اسلامی بینجامد. نفاق در صدر اسلام پديدهاي است كه از نگاه بسياري، معلول «ترس» و از ديد برخي ديگر، معلول عوامل متعدد و گوناگونی چون طمع، ترس، تعصب، اخلال و ايجاد انحراف در برنامه انبياست.
لازمه اين اختلاف آن است كه در ديدگاه نخست، پيدايش نفاق، محدود به مدينه ميشود، ولی در ديدگاه دوم، وقوع آن در مكه پيش از هجرت نيز قابل فرض و اثبات است. تدبّر در آيات مربوط به منافقان، مؤيد ديدگاه اخير است.
كليد واژه: پيدايش نفاق، منافقان، آيات مكي و مدني، نفاق پيش از هجرت، انقلاب اسلامی، جريان نفاق.