اخباريان و نقش آنان در تاريخ شيعه

تطلوع فرهنگ غنی و جامع اسلام، رويكرد مردم، به ويژه دانشوران و انديشمندان مسلمان و حتی غير مسلمانان را در پي داشت و آگاهی از روش رسول الله (ص) و پيشوايان شيعه و به کارگيری شيوة زندگي جهان شمول اين بزرگان در ابعاد مذهبي، اجتماعی، اقتصادی و سياسی و بازآفرينی دنيای آرمانی عصر نبيّ مکرّم اسلام، همواره آرزوی آنان بوده است.

توجه به اخبار و احاديث، از راهکارهای رسيدن به اين خواسته است، لذا علما ملزم به جمع آوری آن شدند، اما توجه بيش از حد به آن موجب کم بها شدن شاخه‌های ديگر علوم اسلامی و ظهور تفکری به نام «اخباريگری» در فرهنگ شيعه شد. زمينة مساعد و محدوده جغرافيايي و تاريخی ايران، بخصوص در ايامی که ايران يگانه کشور پرچمدار شيعه و داراي دولتمردانی شيعه بود، بر آمدن فرقة اخباريان را در حوزة فرهنگی شيعه اجتناب ناپذير نمود.

گردآوري کتب اخبار فراوان، تقويت مباني اين گروه و تضعيف علم اصول فقه و اجتهاد از اثرات مثبت و منفي اين گونه تفكر بود. تبعات نامطلوب آن بی بها شدن علوم عقلی و عقل محوری و پيامد مطلوبش تاليف کتابهای حديث بود. در اين مقاله بر آمدن اين فرقه و زمينه‌های فراز و فرود آن، به اختصار از قرون اولية اسلام تا قرن سيزدهم هـ. ق بيان شده است؛ اگر چه جاي تحقيقات گسترده همچنان خالی است. 

کلید واژه : علم حديث، علم اصول فقه، فقه و اجتهاد، اخباريان، اصوليان، مجتهدان، مذهب شيعه. 

اخباريان و نقش آنان در تاريخ شيعه