آيين هندو؛ گوناگوني طرح‌ها در فرايند آفرينش و انحلال جهان

نویسنده: جعفر احمدي

آيين هندو، از جمله اديان فلسفي جهان است كه به تفصيل دربارة آغاز و انجام جهان سخن گفته است. در متون ديني و نيز مكتب هاي فلسفي آيين هندو، تبيين هاي گوناگوني از اين مبحث جهان شناسي به چشم مي خورد كه از اين جهت با اديان ديگر تفاوت آشكار دارد. مطابق اين آيين، جهان آفريدگاري دارد كه آن را از نيستي و عدم بيرون كشيده و به دايرة هستي آورده است.

آيين هندو دربارة فرايند و چگونگي اين آفرينش چند طرح را مطرح مي كند كه از آن جمله مي توان به آفرينش از آب، آفرينش بر پاية «پْرَكْرتي» و «پوروشه» يا ماده و روح، آفرينش بر پاية ذرات چهارگانه، آفرينش بر پاية «برهمن» و «مايا»، و آفرينش بر پاية «برهمن»، «روح» و «ماده» اشاره كرد. از سوي ديگر، فرجام جهان در آيين هندو را نيز بايد در همين طرحِ دوره هاي آفرينش مطالعه كرد.

بر اساس اين طرح، جهان پس از آفرينش، دوره هاي هزاران هزار ساله را پشت سر مي گذارد تا اينكه به خود فرجام خود مي رسد؛ آن گاه دچار انحلال و نيستي مي شود. مدت دوره هاي آفرينش و انحلال جهان برابر است و يكي پس از ديگري فرا خواهند رسيد و اين چرخش پيوسته، تا ابد به گردش خود ادامه خواهد داد.

كليدواژه: آفرينش، انحلال، پْرَكرتي، پوروشه، دوره هاي جهان، برهمن، مكتب هاي فلسفي هند.

آيين هندو؛ گوناگوني طرح‌ها در فرايند آفرينش و انحلال جهان