زمان مورد نیاز برای مطالعه: 5 دقیقه به گزارش ادیان نیوز، وبلاگ «دریای معارف الهی» نوشت: موسیقی از دیرباز تاکنون در بین جوامع بشری مورد توجه بوده است[۱]حتی بعضی از افراد به آن عادت کرده و نمی توانند از آن جدا شوند. یکی از استفاده هایی که از رایانه و اینترنت می شود شنیدن یا دیدن مجالس موسیقی است. دین اسلام برای […]

زمان مورد نیاز برای مطالعه: 5 دقیقه
به گزارش ادیان نیوز، وبلاگ «دریای معارف الهی» نوشت: موسیقی از دیرباز تاکنون در بین جوامع بشری مورد توجه بوده است[۱]حتی بعضی از افراد به آن عادت کرده و نمی توانند از آن جدا شوند. یکی از استفاده هایی که از رایانه و اینترنت می شود شنیدن یا دیدن مجالس موسیقی است. دین اسلام برای آن، احکام و آداب خاصی را بیان کرده است.
در این جا، تعریف فقهی و برخی از ضررهای موسیقی به اختصار ارائه می شود تا خوانندگان محترم با شناخت بهتری با این مسئله برخورد کنند و از آسیب های جدی آن در امان بمانند.
تعریف موسیقی حرام
هر نوع خوانندگى و نوازندگى که انسان را از خداوند متعال و معنویات و فضائل اخلاقى دور کرده و به سمت بى ‌بند و بارى، بیهودگى و گناه و شهوترانى سوق دهد لهوى (مضل عن سبیل الله) بوده و حرام مى ‌باشد».[۲]
نکته مهم: گاه یک «آهنگ» هم خودش غنا و لهو و باطل است و هم محتواى آن، به این ترتیب که اشعار عشقى و فساد انگیز را با آهنگ هاى مطرب بخوانند، و گاه تنها «آهنگ»، غنا است، به این ترتیب که اشعار پر محتوى یا آیات قرآن و دعاء و مناجات را به آهنگى بخوانند که مناسب مجالس عیّاشان و فاسدان است، و در هر دو صورت حرام مى ‏باشد (دقت کنید).[۳]
آسیبهای موسیقی
در اینجا به بعضی از آثار و آسیبهای زیانبار موسیقی اشاره می شود:
الف: غفلت از یاد خدا
موسیقی به سبب جذابیتی که دارد آن چنان انسان را به خود مشغول می کند که او را از یاد خدای متعال، غافل و از انجام کارهای مهم باز می دارد.
ب: تشویق به فساد اخلاق
بسیارى از افراد تحت تاثیر آهنگ هاى غناء، راه تقوى و پرهیزکارى را رها کرده، و به شهوات و فساد روى مى ‏آورند. مجلس غنا معمولا مرکز انواع مفاسد است و آنچه به این مفاسد دامن مى‏ زند همان غناء است. در بعضى از گزارش هایى که در روزنامه های خارجى آمده مى‏ خوانیم که در مجلسى که گروهى از دختران و پسران بودند، آهنگ خاصى از غناء در آنجا اجرا شد آن چنان هیجانى به دختران و پسران دست داد که به یکدیگر حمله‏ ور شدند و فجایع زیادى بار آوردند که قلم از ذکر آن شرم دارد.[۴]
امام صادق علیه السلام فرمودند: «غنا روح نفاق را در قلب پرورش مى ‏دهد» [۵] «روح نفاق» همان روح آلودگى به فساد و کناره‏ گیرى از تقوا و پرهیز کارى است و نیز اگر در روایات آمده است که «فرشتگان در خانه ‏اى که غنا در آن است وارد نمى ‏شوند»[۶] به خاطر همین آلودگى به فساد است، چرا که فرشتگان پاکند و طالب پاکیند، و از این محیط هاى آلوده بیزارند.[۷]
ج: آثار زیانبار بر اعصاب
غنا و موسیقى، یکى از عوامل مهم تخدیر اعصاب است. به همین دلیل گاهى غنا و آهنگ هاى مخصوصى، چنان افراد را در نشئه فرو مى ‏برد، که حالتى شبیه به مستى به آنها دست مى ‏دهد، البته گاه به این مرحله نمى ‏رسد اما در عین حال تخدیر خفیف ایجاد مى‏کند. و به همین دلیل بسیارى از مفاسد مواد مخدر در غنا وجود دارد، خواه تخدیر آن خفیف باشد یا شدید. [۸]
برای این که بهتر متوجه شویم، موسیقی چه آسیبهایی بر جسم، اعصاب و روان انسان وارد می کند برخی از تأثیرات آن بر موسیقیدانان بزرگ دنیا را ذکر می کنیم که بر اثر موسیقی، عمر کوتاهی داشتند:
۱٫ «روبرت شومان آلمانی» به سبب اشتغال بیش از اندازه به موسیقی گرفتار بیماری هایی عصبی شد و وضع مزاجی اش مختل شد، و پس از مدتی قدرت تکلم را از دست داد و سرانجام قوه شنوایی او نیز مختل شد و با این وضع فلاکت بار در سن ۴۶ سالگی درگذشت.[۹]
۲٫ «ماریا لیبران» زن خواننده معروفی که از شنیدن آواز او مستمعان بیهوش می شوند در سن ۲۷ سالگی هنگام خواندن موسیقی ناگهان بیهوش می شود و با سکته قلبی در مقابل چشمان تماشاچیان جان می دهد.[۱۰]
۳٫ «موریس راول» از دوران کودکی علاقه زیادی به موسیقی داشت در سال (۱۹۳۳م) به اختلالات عصبی گرفتار شد و سرانجام در سال (۱۹۳۷م) با وضع دلخراش از دنیا رفت.[۱۱]
۴٫ «ریشارد واگنر»، «شوپن»، «نیچه»، «شومان»، «یوهان»، «بتهون»، «مندلس»، «باخ» و … جزو آن دسته از موسیقی دانانی هستند که با عمر کوتاه و بر اثر ابتلا به بیماری های عصبی و روانی و … از دنیا رفته اند.[۱۲]
پزشکان درباره تأثیرات موسیقی بر روح و روان و جسم می گویند: موسیقی باعث خسته شدن اعصاب، خراب شدن پوست[۱۳]، سردردهای عصبی[۱۴]، زیاد شدن ضربان قلب طفل در رحم[۱۵]، سکته قلبی[۱۶] و … می شود. [۱۷]
د: یکى از ابزار کار استعمار
استعمارگران جهان همیشه از بیدارى مردم، مخصوصا نسل جوان، وحشت داشته‏اند، به همین دلیل بخشى از برنامه‏هاى گسترده آنها براى ادامه استعمار، فرو بردن جامعه‏ها در غفلت و بیخبرى و نا آگاهى و گسترش انواع سرگرمیهاى ناسالم است. یکى از مهمترین ابزار استعمار توسعه غنا و موسیقى است که آنها براى تخدیر افکار مردم بر آن اصرار دارند، و به همین دلیل قسمت عمده وقت رادیوهاى جهان را موسیقى تشکیل مى‏دهد و از برنامه‏هاى عمده وسائل ارتباط جمعى همین موضوع است.[۱۸]
سوالات فقهی
حکم کلی: خواندن و گوش دادن هر چیزی (اعم از شعر، نثر، قرآن، مداحی، اذان، سرود و …) به نحو غنایی (آهنگی که مناسب مجلس لهو و لعب و گناه باشد) حرام است (چه شاد باشد چه غمگین) و (چه در شخص تأثیر بگذارد یا نگذارد).[۱۹]
سوال: موسیقی هایی که از صدا و سیما پخش می شود جایز است؟
جواب: موسیقی مطرب و مناسب با مجلس گناه، حرام است (اگر چه از صدا و سیما پخش شود).[۲۰]
سوال: اگر کسی هیچ نوع آهنگی برای او ایجاد تحریک نکند، گوش دادن او به موسیقی های مطرب جایز است؟
جواب: ملاک در حرام بودن موسیقی، مطرب بودن یا نبودن عرفی آن است (خواه شخص تحریک شود یا نشود).[۲۱]
سوال: گوش دادن به موسیقی هایی که برای درمان بعضی از بیماری ها یا آرامش اعصاب می باشد، جایز است؟
جواب: اگر احراز شود که نظر پزشک متخصص و امین این است که بیماری، فقط با استفاده از موسیقى درمان می شود، بکارگیرى آن به مقدارى که معالجه بیمار اقتضا مى‌کند اشکال ندارد.[۲۲]/محمود صادقی
منابع:
[۱] : موسیقی برای بسیاری از گروه ها و انجمن ها (مخصوصاً گروه های انحرافی مانند شیطان پرستان و. ..) جزء ضروری و جداناپذیر حساب می شود و متأسفانه بعضی از افراد فقط به خاطر موسیقی خاص این گروه ها به آن ملحق شده و منحرف می شوند.
[۲]: آیت الله خامنه ای: www.leader.ir؛ استفتاءات، امام خمینى، ج‌۳، ص، ۶۰۳، س ۱۰۷؛ تفسیر نمونه، ج‏۱۷، ص۲۳٫
[۳]: تفسیر نمونه، ج‏۱۷، ص۲۳٫
[۴]: تفسیر نمونه، ج‏۱۷، ص۲۵٫
[۵].کافی، ج‏۶، ص ۴۳۴، ح ۲۳٫
[۶].کافی، ج‏۶، ص ۴۳۳، ح ۱۵٫
[۷]: تفسیر نمونه، ج‏۱۷، ص۲۵٫
[۸]: تفسیر نمونه، ج‏۱۷، ص۲۶٫
[۹]: www.porseman.org، مقاله «کوتاهی عمر موسیقی دانان بزرگ»، با کمی تغییر.
[۱۰]: www.porseman.org، مقاله «کوتاهی عمر موسیقی دانان بزرگ»
[۱۱]: www.porseman.org، مقاله «کوتاهی عمر موسیقی دانان بزرگ»
[۱۲]: www.porseman.org، مقاله «کوتاهی عمر موسیقی دانان بزرگ»
[۱۳]. دکتر ولف آدلر پروفسور دانشگاه کلمبیا.
[۱۴]. دکتر آرنولد فریدمانی پزشک بیمارستان نیویورک و رئیس کلنیک سردرد.
[۱۵]. دکتر ربرت متخصص روانشناسی کودک در انگلیس.
[۱۶]. دکتر اوریزن اسوت مارون.
[۱۷]: www.tebyan.net، مقاله «ضرر موسیقی از دید دانشمندان جهان»، با کمی تغییر.
[۱۸]: تفسیر نمونه، ج‏۱۷، ص۲۷٫
[۱۹]: آیت الله وحید خراسانی: www.wahidkhorasani.com؛ جامع المسائل، آیت الله فاضل؛ ج‌۱، ص ۲۴۳، س ۹۸۸؛ استفتاءات، آیت الله بهجت، ج‌۱، ص ۳۹۴، س ۱۴۰۶؛ أجوبه الاستفتاءات، آیت الله خامنه ای، ص ۲۴۷، س۱۱۲۷؛ استفتاء، آیت الله سیستانی، آیت الله شبیری، آیت الله مکارم شیرازی، آیت الله نوری همدانی، ۲۸/۳/۱۳۹۳٫
[۲۰]: استفتاءات، امام خمینى، ج‌۲، ص۱۳، س۲۸‌؛ استفتاءات جدید، تبریزى، ج‌۲، ص۲۱۲، س۹۵۷؛ استفتاءات، بهجت، ج‌۴، ص۵۲۲، س۶۳۲۲؛ استفتاءاتجدید، مکارم، ج‌۲، ص۲۳۲، س۷۱۲؛ جامع الأحکام، آیت الله صافى، ج‌۱، ص ۲۹۷، س ۱۰۲۰‌.
[۲۱]: استفتاءات جدید، آیت الله مکارم، ج‌۳، ص، ۱۵۳، س۴۵۷؛ جامع المسائل، آیت الله فاضل، ج‌۱، ص، ۲۴۵، س۹۹۶؛ استفتاءات، آیت الله بهجت، ج‌۴، ص ۵۲۳، س۶۳۲۵؛ أجوبه الاستفتاءات، آیت الله خامنه ای، ص ۲۴۸، س ۱۱۳۱٫
[۲۲]: توضیح المسائل (محشی، امام خمینى)؛ ج‌۲، ص ۹۶۶، س۱۱۵۱؛ استفتاءات جدید، مکارم، ج‌۲، ص ۲۳۲، س۷۱۴؛ أجوبه الاستفتاءات، خامنه ای، فارسى، ص ۲۵۲، س۱۱۵۱؛ جامع الأحکام، آیت الله صافى، ج‌۱، ص، ۲۹۳، س۱۰۰۴‌. البته آیت الله بهجت این کار را جایز نمی دانند(استفتاءات، بهجت، ج‌۴، ص ۵۲۱، س۶۳۱۶)