نویسنده: مهدي‌ ابوطالبي‌ چكيده: جريان شناسى و دسته بندى جريانات و گروه هاى فعال در جنبش هاى سياسى ـ اجتماعى، كمك شايانى به شناخت دقيق و صحيح اين جنبش ها مى كند. جريان مذهبى عصر مشروطه كه به رهبرى علما شكل گرفت در اين نهضت عظيم نقش موثرو منحصر به فردى داشت.  در اين نوشتار […]

نویسنده: مهدي‌ ابوطالبي‌
چكيده:
جريان شناسى و دسته بندى جريانات و گروه هاى فعال در جنبش هاى سياسى ـ اجتماعى، كمك شايانى به شناخت دقيق و صحيح اين جنبش ها مى كند. جريان مذهبى عصر مشروطه كه به رهبرى علما شكل گرفت در اين نهضت عظيم نقش موثرو منحصر به فردى داشت. 
در اين نوشتار با توجه به دو قطب بزرگ اين جريان؛ يعنى «حوزهء نجف» و «حوزهء تهران» و نقش مهم و جنجال برانگيز مرحوم شيخ فضل الله نورى با بررسى هاى نظرى و تاريخى، نشان داده شده است كه برغم بسيارى از مشهورات غلط تاريخى، علماء مشروطه خواهِ نجف، با وجود اختلافاتى كه از لحاظ عملى و مواضع سياسى با مرحوم شيخ فضل الله نورى داشته اند، از لحاظ نظرى در مباحث مهم و بحث برانگيزى چون مشروطه، مجلس شور، قانون گذارى، مساوات، آزادى و… با ايشان هم رأى و هم نظر بوده اند و تنها اختلاف آن ها در تشخيص مصاديق بيرونى مجلس و مشروطه بوده است و اين تشخيص مصداق، موجب برخى اختلافات در موضع گيرى آن ها نسبت به مشروطه شده است.
کلیدواژه: علماء نجف، شيخ فضل الله نورى، مشروطه خواه، آزادى، مساوات، مجلس شورا و قانون گذارى.