مراتب انديشه آزادي در تکامل بيداري اسلامي

^چکيده:
انديشه آزادي در دومين و چهارمين موج از بيداري اسلامي به مراتب و درجات خاص تأثيرگذار بوده است. اين تأثير در نهضت مشروطيت به صورت نظام‌مند کردن مشروطيت در کنار «جنبش عدالت‌خانه» صورت پذيرفته است؛ هرچند در اثر نفوذ فلسفه‌هاي سياسي غربي، انديشه آزادي از عدالت و متون اسلامي جدا شده و در بستر ديگري افتاد. در سير تکاملي انديشه آزادي، انقلاب اسلامي قرار دارد که انديشه آزادي اين بار در کنار نظريه «ولايت فقيه»، «مردم سالاري ديني» را رقم زده و متکامل‌تر از مشروطيت، نوعي «نظام مدني ديني» درست کرد.
اين سير تاريخي به خصوص از قرن گذشته تاکنون و از امروز تا افق تمدن جديد اسلامي، خط سير تکاملي و متعالي را در حرکت بيداري اسلامي نشان مي‌دهد. مقاله حاضر اين خط سير تکاملي را در قالب «انديشه تعالي» و آسيب‌شناسي آن را در ذيل تفکر و تمدن غرب در قالب «انديشه ترقي» به بحث مي‌گذارد.

کلیدواژه: بيداري اسلامي، تمدن اسلامي، انديشه آزادي، مردم‌سالاري ديني، ولايت فقيه، انقلاب اسلامي ايران.