نشانوارههاي سكولاريزاسيون (عرفيشدن)
چکيده:
سكولاريسم از آموزههاي مهم مدرنيته بهشمار ميرود و بر اين ادعا كه دين در مناسبات سياسي و اجتماعي دخالت نكند تأكيد ميكند. سكولاريسم امري ميانرشتهاي است كه در دانشهاي جامعهشناسي، فلسفهشناسي و دينشناسي مورد كاوش قرار گرفته است.عرفيشدن نشان دهنده فرايندي است كه طي آن دين به تدريج از ساحت حيات سياسي و اجتماعي حذف شده، براي شناخت عرفيشدن ميتوان به نشانوارههاي(شاخصها) آن در سه ساحت دين (باور)، ساختار و رفتار اشاره كرد.
مهمترين شاخصههاي عرفيشدن در ساحت دين را ميتوان تأكيد بر علت فاعلي به جاي تأكيد بر علت غايي و تبيين دنيامدارانه به جاي تبيين ماوراءطبيعي در جهانشناسي برشمرد. افزون بر آن در ساحت انسان شناسي به تحليل اومانيستي از انسان و تأكيد بر حقمداري به جاي حق و تكليف انسان ميتوان اشاره كرد. در عرصه معرفت شناسي نيز عرفيشدن بر خردگرايي خودبنياد، علممحوري و نسبيگرايي معرفتي استوار است. عرفيشدن در ساحت رفتار بر دينگراييِ فردمحور، فايده گرايي به جاي ارزشمداري و مصلحتجويي به جاي حقجويي و لذتطلبي و عافيتخواهي تأكيد دارد.
در جامعه سكولار، نوعدوستي جاي خود را به خودخواهي و اباحيگري در دين و اخلاق ميدهد. در ساحت ساختار اجتماعي نيز مهمترين شاخصههاي عرفيشدن را ميتوان تفكيك ساختاري، خصوصيشدن دين، طرد مرجعيت دين در مشروعيتبخشي، كاهش اخلاق ديني در مناسبات اجتماعي و تأكيد بر حقوق بشر در قانونگذاري برشمرد.
کلیدوژه: سکولاريسم، سکولاريزاسيون، باور، ساختار، رفتار