تحلیلی خبری ردنا (ادیان نیوز)
The news is by your side.

نامه معاون تبلیغ حوزه های علمیه به شیخ الازهر / متن نامه

به گزارش ادیان نیوز، حجت الاسلام محمد حسن نبوی معاون تبلیغ حوزه های علمیه با نگارش نامه‌ای خطاب به شیخ الازهر نکاتی پیرامون موضوع شیعه و سنی و همچنین وحدت در دنیای اسلام را مطرح کرده است.

متن کامل این نامه بدین شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم

«وَ اعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِیعًا وَ لاَتَفَرَّقُواْ وَ اذْکُرُواْ نِعْمَهَ اللّهِ عَلَیْکُمْ إِذْ کُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَیْنَ قُلُوبِکُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَ کُنتُمْ عَلَىَ شَفَا حُفْرَهٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَکُم مِّنْهَا کَذَلِکَ یُبَیِّنُ اللّهُ لَکُمْ آیَاتِهِ لَعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ»

جناب دکتر شیخ احمد الطیب، شیخ الازهر الجلیل  

سلام علیکم و رحمه الله

حضرت عالی از دیرباز یکی از منادیان تقریب و وحدت اسلامی بوده و هستید و به همین علت نه تنها در میان اهل سنت، بلکه در میان پیروان مکتب اهل بیت جایگاه ویژه ای دارید. بسیاری از بزرگان شیعه، علی الخصوص علمای حوزه علمیه قم، جناب عالی را به عنوان اسلام شناسی معتدل و معتقد به وحدت می شناسند؛ اما برخی کلمات شما را عده ای مورد سوء استفاده قرار داده اند که با جهت گیری های کلی شما در راستای وحدت امت اسلامی متفاوت است.

سخنان حضرت عالی در ماه مبارک رمضان امسال در تلویزیون رسمی مصر موجب خشنودی بسیاری از مسلمانان جهان شد؛ اما  برخی از نکات اختلافی میان شیعه و سنی مطرح شد که عده ای با اغراض خاص به صورت وسیع در شبکه های ماهواره ای منعکس و موجب تعجب مدافعان وحدت اسلامی شدند. با احترام ویژه به جنابعالی،  برخی از آن نکات در ذیل مورد دقت قرار می گیرد.

شیعه و حرمت توهین به مقدسات دیگران
همچنان که حضرت عالی مستحضرید، توهین به مقدسات دیگر مذاهب در مکتب اهل بیت علیهم السلام راهی ندارد و اگر فرد یا گروه خاصی این عمل را انجام دهد، از پیروان واقعی اهل بیت علیهم السلام نبوده، بلکه به قول رهبر انقلاب اسلامی ایران، شیعه لندنی و آمریکائی است. شیعه از امام خود امیر المؤمنین علیه السلام آموخته است که از توهین به انسان ها بویژه به برادران دینی خود پرهیز کند؛ حتی به کسانی  که با او در حال جنگ هستند. امیر المؤمنین حضرت علی علیه السلام در جنگ صفین، با خبر شدند که عده ای از یارانشان اهل شام را لعن و نفرین می‌کنند. آن حضرت، ضمن نهی آن ها از این کار فرمودند: «کَرِهْتُ‏ لَکُمْ‏ أَنْ‏ تَکُونُوا لَعَّانِینَ‏ شَتَّامِینَ تَشْتِمُونَ وَ تَتَبَرَّءُونَ وَ لَکِنْ لَوْ وَصَفْتُمْ مَسَاوِیَ أَعْمَالِهِمْ فَقُلْتُمْ مِنْ سِیرَتِهِمْ کَذَا وَ کَذَا وَ مِنْ عَمَلِهِمْ کَذَا وَ کَذَا کَانَ أَصْوَبَ فِی الْقَوْلِ وَ أَبْلَغَ فِی الْعُذْرِ وَ [لَوْ] قُلْتُمْ مَکَانَ لَعْنِکُمْ إِیَّاهُمْ وَ بَرَاءَتِکُمْ مِنْهُمْ- اللَّهُمَّ احْقِنْ دِمَاءَنَا وَ دِمَاءَهُمْ وَ أَصْلِحْ ذَاتَ بَیْنِنَا وَ بَیْنِهِمْ وَ اهْدِهِمْ مِنْ ضَلَالَتِهِمْ حَتَّى یَعْرِفَ الْحَقَّ مِنْهُمْ مَنْ جَهِلَهُ وَ یَرْعَوِىَ عَنْ الْغَیِّ وَ الْعُدْوَانِ مَنْ لَهِجَ بِهِ کَانَ هَذَا أَحَبَّ إِلَیَّ وَ خَیْراً لَکُمْ[۱]؛ پسند من نیست که شما دشنام دهنده باشید، ولى اگر در گفتارتان کردار آنان را وصف کنید و حالشان را بیان نمایید به گفتار صواب نزدیک‏تر، و در مرتبه عذر رساتر است. بهتر است به جاى دشنام بگویید: خداوندا، ما و اینان را از ریخته شدن خونمان حفظ فرما، و بین ما و آنان اصلاح کن، این قوم را از گمراهى نجات بخش تا آن که جاهل به حق است آن را بشناسد، و آن که شیفته گمراهى است از آن باز ایستد.[۲]»

فتاوا و عملکرد بزرگان شیعه در طول تاریخ و در عصر حاضر مؤید این نکته است. فتوای مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای مبنی بر حرمت توهین به همسران پیامبر و فتاوای مراجع فعلی قم مبنی بر حرمت توهین به مقدسات دیگر مذاهب از مهم ترین مستندات این روش و سیره است.

رهبر انقلاب اسلامی در این زمینه می فرمایند:
یَحرُم النََّیل مِن رُموزِ اِخوانِنا السُنَّه فَضلَاٌ عَن اِتهام زوج النَبی (صَلّی الله عَلَیه وَ آله) بِما یُخِلُّ بِشَرَفِها بَل هذَا الاَمر مُمتَنِعٌ عَلی نِساء الاَنبیاء وَ خُصوصاً سَیّدهم الرَّسول الاَعظَم (صلی الله علیه و آله و سلم).[۳]

هم چنین ایشان می فرمایند: «آن مرد شیعی هم که به مقدسات اهل سنت اهانت می کند و دشنام می دهد، مزدور دشمن است».[۴]

بنابراین مرام شیعه به پیروی از اهل بیت علیهم السلام، احترام به مسلمانان، مخصوصا انسانهای صالح از آنان است.

عصمت ائمه و عدالت صحابه
مطالب حضرت عالی که با رویکرد وحدت و تقریب مطرح گردید، بسیار مفید و در اوضاع فعلی جهان اسلام لازم و ضروری بود؛ اما یکی از مسائل مطرح در سخنان جنابعالی، بحث عدالت صحابه و عصمت ائمه بود که در این نوشته بطور اجمال دیدگاه شیعیان مطرح می شود.

الف) عصمت امامان:
بر اساس آیه تطهیر، خداوند متعال اهل بیت پیامبر  را از هر پلیدی پاک گردانیده است، آنجا که می فرماید: «اِنَّما یُریدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْکُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَیْتِ وَ یُطَهِّرَکُمْ تَطْهیراً[۵]؛ جز این نیست که همواره خدا مى‏خواهد هرگونه پلیدى را از شما اهل بیت برطرف نماید، و شما را چنان که شایسته است پاک و پاکیزه گرداند».

البته در اینکه اهل بیت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله چه کسانى هستند، میان شیعه و اهل سنت اختلاف نظر وجود دارد؛ اما همه روایات شیعه و اکثر روایات اهل سنت – از جمله روایات تفسیر الدرالمنثور[۶] –  بر این نکته  دلالت دارد که مقصود از اهل بیت «على، فاطمه، حسن و حسین علیهم السلام» هستند.

یکی از مهم ترین مستندات شیعه برای اثبات عصمت ائمه علیهم السلام همین آیه است؛ زیرا اگر منظور از اراده در آیه، اراده تشریعی باشد، فرقی میان اهل بیت و دیگر مردم نیست؛ زیرا خداوند تشریعا برای همه مردم، تطهیر را اراده کرده است و خداوند، دوست دارد همه بندگانش پاک باشند. بنابراین باید اراده در آیه، اراده تکوینی باشد، تا تمایزی میان اهل بیت و دیگران صورت گیرد. خداوند این افراد را با اراده خویش از گناه حفظ می کند و ما چنین فردی را معصوم می دانیم.

برای عصمت ائمه علیهم السلام به غیر از آیه تطهیر، می توان به موارد ذیل استدلال کرد:

آیه شریفه لا یَنالُ عَهْدِی الظَّالِمینَ[۷]؛ [پروردگار] فرمود: پیمان من [که امامت و پیشوایى است‏] به ستمکاران نمى‏رسد.
    حدیث ثقلین؛
    حدیث منزلت؛
    حدیث سفینه؛
و دهها آیه و روایت نبوی دیگر که دلالت بر عصمت ائمه دارد.

در این زمینه حضرت عالی را به کتاب «الفین» علامه حلی از بزرگان شیعه ارجاع می دهیم که ۱۰۳۸ دلیل نقلی و عقلی درباره عصمت ائمه علیهم السلام ذکر کرده اند.

ب) عدالت صحابه:
پیروان مکتب اهل بیت علیهم السلام بر اساس آیات و روایات، صحابه را چهار گروه می دانند:

اولین گروه از صحابه، اهل بیت علیهم السلام هستند که بر اساس دلائلی که ذکر شد، ما آنان را معصوم می دانیم.

دسته دوم صحابه اى هستند که گوش به فرمان پیامبر (ص) بوده و همه دستورات خدا و رسول اعظم را اجرا مى کردند. به نظر شیعه تمام صحابه ای که در زمان رسول خدا به شهادت رسیدند، از این دسته هستند و مورد احترام می باشند. شهدای بدر و احد و خیبر و حنین و خندق و تبوک و دیگر غزوات، همگی از صحابه مورد احترام شیعه هستند که تعداد آنان کم نیست. همچنین اکثر صحابه، از اولیاء الهی و از بهترین افرادند و شیعه به آنان به دیده احترام می نگرد.
دسته سوم صحابه اى هستند که آیاتی از قرآن کریم  و روایاتی از پیامبر اکرم  در باره آنها وارد شده که عادل بودن آنان را مخدوش می کند.

الف) آیات:
«وَ اخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلاً صالِحاً وَ اخَرَ سَیِّئاً[۸]؛  و دیگرانى هستند که به گناهانشان اعتراف کردند، [و] اعمال شایسته را با اعمال بد درآمیختند.»

وَ إِذا رَأَوْا تِجارَهً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَیْها وَ تَرَکُوکَ قائِماً قُلْ ما عِنْدَ اللَّهِ خَیْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَهِ وَ اللَّهُ خَیْرُ الرَّازِقینَ [۹]؛ و [برخى از مردم‏] چون تجارت یا مایه سرگرمى ببینند [از صف یک پارچه نماز] به سوى آن پراکنده شوند و تو را در حالى که [بر خطبه نماز] ایستاده‏اى، رها کنند. بگو: پاداش و ثوابى که نزد خداست از سرگرمى و تجارت بهتر است، و خدا بهترین روزى دهندگان است.»
طبق دیدگاه ابن کثیر، خداوند در قرآن ولید بن عقبه را فاسق معرفى مى کند و می فرماید: «یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا إِنْ جاءَکُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصیبُوا قَوْماً بِجَهالَهٍ فَتُصْبِحُوا عَلى‏ ما فَعَلْتُمْ نادِمینَ[۱۰]؛ اى اهل ایمان! اگر فاسقى خبرى برایتان آورد، خبرش را بررسى و تحقیق کنید تا مبادا از روى ناآگاهى گروهى را آسیب و گزند رسانید و بر کرده خود پشیمان شوید.»

ب) روایات:
دهها حدیث در منابع اهل سنت آمده که از آنها فهمیده می شود برخی از صحابه در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اعمال بسیار خوبی انجام داده و مورد رضایت خدا بودند که آیات مورد استناد حضرت عالی شامل حال آنان هم می شود؛ اما بعد از پیامبر اعمالی انجام دادند که این رضایت مورد خدشه قرار گرفت. ذیلا به برخی از این احادیث اشاره می شود:

روایتی از رسول خدا صلی الله علیه و آله در معتبرترین منابع اهل سنت آمده است که: «و انه جاء من امتى، فیوخذ بهم ذات الشمال، فاقول یارب اصحابى، فیقال: انک لاتدرى ما احدثوا بعدک، فاقول کما قال العبد الصالح: وکنت علیهم شهیدا مادمت فیهم … فیقال: ان هولاء لم یزالوا مرتدین على اعقابهم منذ فارقتهم؛ از میان امتم کسانی می آیند که دست چپ آنان گرفته شده است، پس من می گویم: خدایا اصحابم را ( عذاب نکن)، پس گفته می شود: تو نمی دانی که اینها بعد از تو چه کردند. من همانند عبد صالح می گویم: تا زمانی که در میان آنها بودم بر آنان گواه بودم… گفنه می شد: از زمانی که از آنان جداشدی، پیوسته به عقبهای خود برگشتند.»

در روایت دیگرى از آن حضرت آمده است: «لیردون على ناس من اصحابى الحوض حتى عرفتهم اختلجوا دونى فاقول: اصحابى، فیقول: لا تدرى ما احدثوا بعدک[۱۱]؛ در کنار حوض کوثر مردمانی از اصحابم  بر من وارد می شوند که تا آنها را می شناسم از نزم من جدا می شوند. پس من می گویم: خدا اصحاب من (هستند)، پس می گوید: نمی دانی بعد از تو چه کردند.»

همچنین از ایشان نقل شده است که: «لَیَرِدَنَ‏ عَلَیَّ الْحَوْضَ رِجَالٌ مِمَّنْ صَاحَبَنِی حَتَّى إِذَا رَأَیْتُهُمْ وَ رُفِعُوا إِلَیَّ اخْتَلَجُوا دُونِی فَلَأَقُولَنَّ أَیْ رَبِّ أَصْحَابِی أَصْحَابِی فَلَیُقَالَنَّ لِی إِنَّکَ لَا تَدْرِی مَا أَحْدَثُوا بَعْدَک».[۱۲]

در میان صحابه کسانى بودند که مى خواستند رسول خدا صلى الله علیه و آله را در عقبه به هنگام بازگشت از تبوک[۱۳] ترور نمایند.

ج) اختلافات صحابه:
غیر از آیات و روایات مورد اشاره، یکی از اساسی ترین مستندات شیعه برای دسته بندی صحابه، اختلافات شدید آنان بعد از پیامبر است که متأسفانه در مقابل هم قرار گرفته و کارشان به جنگ های خونین و سب و لعن رسید. همین اختلافات، موجب تفرقه در میان مسلمین و تفکیک صفوف امت اسلامی گردید که هنوز  هم ادامه دارد.

گروه چهارم منافقانى هستند که در ظاهر شهادتین مى گفتند و پشت سر پیامبر صلی الله علیه و آله نماز مى خواندند و از اصحاب حضرت به حساب می آمدند؛ اما در دل، ایمان واقعى به حقانیت پیامبر اکرم  و گفته هاى ایشان نداشتند. در قرآن مجید آیات مربوط به منافقین در حد گسترده بیان شده است که از جمله می توان آیه ذیل را مطرح کرد:

« وَ مِمَّنْ حَوْلَکُمْ مِنَ الْأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدینَهِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَیْنِ ثُمَّ یُرَدُّونَ إِلى‏ عَذابٍ عَظیمٍ[۱۴] ؛  و گروهى از بادیه نشینانى که پیرامونتان هستند منافق‏اند و نیز گروهى از اهل مدینه بر نفاق خو گرفته‏اند، تو آنان را نمى‏شناسى ما آنان را مى‏شناسیم، به زودى آنان را دوبار عذاب مى‏کنیم [عذابى در دنیا و عذابى در برزخ‏] سپس به سوى عذابى بزرگ بازگردانده مى‏شوند.»

نتیجه آنکه نگاه شیعه به عدالت صحابه این است که اکثر صحابه عادل و متدین و از اولیاء الهی هستند؛ اما نسبت به همه صحابه چنین نگاهی ندارند و از سوی دیگر توهین به مقدسات دیگران را به هیچ وجه روا  نمی دارند.

 این نظر علمای شیعه است که باید آن را از اندیشه و عملکرد عده ای تندرو و افراطی که در هر مذهب و مرامی هستند، جدا کرد.

طول عمر با برکت و توفیق خدمتگذاری به عالم اسلامی و ایجاد وحدت و همدلی در میان صفوف مسلمین را از درگاه خداوند متعال برایتان مسئلت می نمایم.

محمد حسن نبوی

معاون تبلیغ و آموزشهای کاربردی حوزه علمیه قم

……………………………………………..
پی نوشت:
۱-نهج البلاغه، خطبه ۲۰۶، ص۳۲۳

[۲] شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغه / ترجمه انصاریان – قم، چاپ: اول، ۱۳۸۸ ش.

http://shia12.net/fa/ehanat.asp- [3]

http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=6642[4]

[۵] . احزاب/۳۳.

[۶] – سیوطى، الدر المنثور، ج ۶، ذیل آیه تطهیر، ص ۶۰۰ – ۶۰۶.

[۷] . بقره/۱۲۴.

[۸] . توبه/۱۰۲.

[۹] . جمعه/۱۱.

[۱۰] حجرات (۴۹) آیه ۶؛ اسماعیل بن کثیر، تفسیر القرآن العظیم، ج ۴، ص ۲۰۸.

[۱۱] – بخارى ، کتاب دعوات ، باب فى الحوض . ابن ماجه ، کتاب مناسک ، حدیث ۵۸۳۰. مسند احمد، ج ۱، ص ۴۵۳، ج ۳، ص ۲۸، ج ۵، ص ۴۸.

[۱۲] – صحیح مسلم ، کتاب فضائل ، باب اثبات حوض نبینا، حدیث ۴۰.

[۱۳] – مسند احمد، ج ۵ ص ۳۹۰ و ۴۵۳. صحیح مسلم ، ج ۸ ص ۱۲۲ و ۱۲۳ باب صفات منافقین . مجمع الزوائد، ج ۱ ص ۱۱۰ و ج ۶ ص ۱۹۵. مغازى واقدى ج ۳ ص ۱۰۴۲. امتاع الاسماع مقریزى ، ص ۴۷۷. تفسیر درالمنثور، ج ۳ ص ۲۵۸ و ۲۵۹ در تفسیر: هموا بما لم ینالوا از آیه ۷۴ سوره توبه .

[۱۴] . توبه/۱۰۱.
منبع : فرقه نیوز

شاید دوست داشته باشید