زمان مورد نیاز برای مطالعه: 8 دقیقه به گزارش ادیان نیوز، حجت الاسلام محمد حسن نبوی معاون تبلیغ حوزه های علمیه با نگارش نامه‌ای خطاب به شیخ الازهر نکاتی پیرامون موضوع شیعه و سنی و همچنین وحدت در دنیای اسلام را مطرح کرده است. متن کامل این نامه بدین شرح است: بسم الله الرحمن الرحیم «وَ اعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعًا وَ لاَتَفَرَّقُواْ […]

زمان مورد نیاز برای مطالعه: 8 دقیقه

به گزارش ادیان نیوز، حجت الاسلام محمد حسن نبوی معاون تبلیغ حوزه های علمیه با نگارش نامه‌ای خطاب به شیخ الازهر نکاتی پیرامون موضوع شیعه و سنی و همچنین وحدت در دنیای اسلام را مطرح کرده است.

متن کامل این نامه بدین شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم

«وَ اعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعًا وَ لاَتَفَرَّقُواْ وَ اذْكُرُواْ نِعْمَةَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَ كُنتُمْ عَلَىَ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ»

جناب دکتر شیخ احمد الطیب، شیخ الازهر الجلیل  

سلام علیکم و رحمه الله

حضرت عالی از دیرباز یکی از منادیان تقریب و وحدت اسلامی بوده و هستید و به همین علت نه تنها در میان اهل سنت، بلکه در میان پیروان مکتب اهل بیت جایگاه ویژه ای دارید. بسیاری از بزرگان شیعه، علی الخصوص علمای حوزه علمیه قم، جناب عالی را به عنوان اسلام شناسی معتدل و معتقد به وحدت می شناسند؛ اما برخی کلمات شما را عده ای مورد سوء استفاده قرار داده اند که با جهت گیری های کلی شما در راستای وحدت امت اسلامی متفاوت است.

سخنان حضرت عالی در ماه مبارک رمضان امسال در تلویزیون رسمی مصر موجب خشنودی بسیاری از مسلمانان جهان شد؛ اما  برخی از نکات اختلافی میان شیعه و سنی مطرح شد که عده ای با اغراض خاص به صورت وسیع در شبکه های ماهواره ای منعکس و موجب تعجب مدافعان وحدت اسلامی شدند. با احترام ویژه به جنابعالی،  برخی از آن نکات در ذیل مورد دقت قرار می گیرد.

شیعه و حرمت توهین به مقدسات دیگران
همچنان که حضرت عالی مستحضرید، توهین به مقدسات دیگر مذاهب در مکتب اهل بیت علیهم السلام راهی ندارد و اگر فرد یا گروه خاصی این عمل را انجام دهد، از پیروان واقعی اهل بیت علیهم السلام نبوده، بلکه به قول رهبر انقلاب اسلامی ایران، شیعه لندنی و آمریکائی است. شیعه از امام خود امیر المؤمنین علیه السلام آموخته است که از توهین به انسان ها بویژه به برادران دینی خود پرهیز کند؛ حتی به کسانی  که با او در حال جنگ هستند. امیر المؤمنین حضرت علی علیه السلام در جنگ صفین، با خبر شدند که عده ای از یارانشان اهل شام را لعن و نفرین می‌کنند. آن حضرت، ضمن نهی آن ها از این کار فرمودند: «كَرِهْتُ‏ لَكُمْ‏ أَنْ‏ تَكُونُوا لَعَّانِينَ‏ شَتَّامِينَ تَشْتِمُونَ وَ تَتَبَرَّءُونَ وَ لَكِنْ لَوْ وَصَفْتُمْ مَسَاوِيَ أَعْمَالِهِمْ فَقُلْتُمْ مِنْ سِيرَتِهِمْ كَذَا وَ كَذَا وَ مِنْ عَمَلِهِمْ كَذَا وَ كَذَا كَانَ أَصْوَبَ فِي الْقَوْلِ وَ أَبْلَغَ فِي الْعُذْرِ وَ [لَوْ] قُلْتُمْ مَكَانَ لَعْنِكُمْ إِيَّاهُمْ وَ بَرَاءَتِكُمْ مِنْهُمْ- اللَّهُمَّ احْقِنْ دِمَاءَنَا وَ دِمَاءَهُمْ وَ أَصْلِحْ ذَاتَ بَيْنِنَا وَ بَيْنِهِمْ وَ اهْدِهِمْ مِنْ ضَلَالَتِهِمْ حَتَّى يَعْرِفَ الْحَقَّ مِنْهُمْ مَنْ جَهِلَهُ وَ يَرْعَوِىَ عَنْ الْغَيِّ وَ الْعُدْوَانِ مَنْ لَهِجَ بِهِ كَانَ هَذَا أَحَبَّ إِلَيَّ وَ خَيْراً لَكُمْ[1]؛ پسند من نيست كه شما دشنام دهنده باشيد، ولى اگر در گفتارتان كردار آنان را وصف كنيد و حالشان را بيان نماييد به گفتار صواب نزديك‏تر، و در مرتبه عذر رساتر است. بهتر است به جاى دشنام بگوييد: خداوندا، ما و اينان را از ريخته شدن خونمان حفظ فرما، و بين ما و آنان اصلاح كن، اين قوم را از گمراهى نجات بخش تا آن كه جاهل به حق است آن را بشناسد، و آن كه شيفته گمراهى است از آن باز ايستد.[2]»

فتاوا و عملکرد بزرگان شیعه در طول تاریخ و در عصر حاضر مؤید این نکته است. فتوای مقام معظم رهبری، حضرت آیت الله خامنه ای مبنی بر حرمت توهین به همسران پیامبر و فتاوای مراجع فعلی قم مبنی بر حرمت توهین به مقدسات دیگر مذاهب از مهم ترین مستندات این روش و سیره است.

رهبر انقلاب اسلامی در این زمینه می فرمایند:
یَحرُم النََّیل مِن رُموزِ اِخوانِنا السُنَّة فَضلَاٌ عَن اِتهام زوج النَبی (صَلّی الله عَلَیه وَ آله) بِما یُخِلُّ بِشَرَفِها بَل هذَا الاَمر مُمتَنِعٌ عَلی نِساء الاَنبیاء وَ خُصوصاً سَیّدهم الرَّسول الاَعظَم (صلی الله علیه و آله و سلم).[3]

هم چنین ایشان می فرمایند: «آن مرد شیعی هم که به مقدسات اهل سنت اهانت می کند و دشنام می دهد، مزدور دشمن است».[4]

بنابراین مرام شیعه به پیروی از اهل بیت علیهم السلام، احترام به مسلمانان، مخصوصا انسانهای صالح از آنان است.

عصمت ائمه و عدالت صحابه
مطالب حضرت عالی که با رویکرد وحدت و تقریب مطرح گردید، بسیار مفید و در اوضاع فعلی جهان اسلام لازم و ضروری بود؛ اما یکی از مسائل مطرح در سخنان جنابعالی، بحث عدالت صحابه و عصمت ائمه بود که در این نوشته بطور اجمال دیدگاه شیعیان مطرح می شود.

معرفی شبکه های شیطانی و فتنه گر عربی

الف) عصمت امامان:
بر اساس آیه تطهیر، خداوند متعال اهل بیت پیامبر  را از هر پلیدی پاک گردانیده است، آنجا که می فرماید: «اِنَّما يُريدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ اَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهيراً[5]؛ جز اين نيست كه همواره خدا مى‏خواهد هرگونه پليدى را از شما اهل بيت برطرف نمايد، و شما را چنان كه شايسته است پاك و پاكيزه گرداند».

البته در اینکه اهل بيت پيامبر اکرم صلی الله علیه و آله چه كسانى هستند، میان شیعه و اهل سنت اختلاف نظر وجود دارد؛ اما همه روایات شیعه و اكثر روايات اهل سنت – از جمله روایات تفسیر الدرالمنثور[6] –  بر این نکته  دلالت دارد که مقصود از اهل بیت «على، فاطمه، حسن و حسين علیهم السلام» هستند.

یکی از مهم ترین مستندات شیعه برای اثبات عصمت ائمه علیهم السلام همین آیه است؛ زیرا اگر منظور از اراده در آیه، اراده تشریعی باشد، فرقی میان اهل بیت و دیگر مردم نیست؛ زیرا خداوند تشریعا برای همه مردم، تطهیر را اراده کرده است و خداوند، دوست دارد همه بندگانش پاک باشند. بنابراین باید اراده در آیه، اراده تکوینی باشد، تا تمایزی میان اهل بیت و دیگران صورت گیرد. خداوند این افراد را با اراده خویش از گناه حفظ می کند و ما چنین فردی را معصوم می دانیم.

برای عصمت ائمه علیهم السلام به غیر از آیه تطهیر، می توان به موارد ذیل استدلال کرد:

آیه شریفه لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمينَ[7]؛ [پروردگار] فرمود: پيمان من [كه امامت و پيشوايى است‏] به ستمكاران نمى‏رسد.
    حدیث ثقلین؛
    حدیث منزلت؛
    حدیث سفینه؛
و دهها آیه و روایت نبوی دیگر که دلالت بر عصمت ائمه دارد.

در این زمینه حضرت عالی را به کتاب «الفین» علامه حلی از بزرگان شیعه ارجاع می دهیم که 1038 دلیل نقلی و عقلی درباره عصمت ائمه علیهم السلام ذکر کرده اند.

ب) عدالت صحابه:
پیروان مکتب اهل بیت علیهم السلام بر اساس آیات و روایات، صحابه را چهار گروه می دانند:

اولین گروه از صحابه، اهل بیت علیهم السلام هستند که بر اساس دلائلی که ذکر شد، ما آنان را معصوم می دانیم.

دسته دوم صحابه اى هستند که گوش به فرمان پيامبر (ص) بوده و همه دستورات خدا و رسول اعظم را اجرا مى كردند. به نظر شیعه تمام صحابه ای که در زمان رسول خدا به شهادت رسیدند، از این دسته هستند و مورد احترام می باشند. شهدای بدر و احد و خیبر و حنین و خندق و تبوک و دیگر غزوات، همگی از صحابه مورد احترام شیعه هستند که تعداد آنان کم نیست. همچنین اکثر صحابه، از اولیاء الهی و از بهترین افرادند و شیعه به آنان به دیده احترام می نگرد.
دسته سوم صحابه اى هستند كه آیاتی از قرآن كريم  و روایاتی از پیامبر اکرم  در باره آنها وارد شده که عادل بودن آنان را مخدوش می کند.

الف) آیات:
«وَ اخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلاً صالِحاً وَ اخَرَ سَيِّئاً[8]؛  و ديگرانى هستند كه به گناهانشان اعتراف كردند، [و] اعمال شايسته را با اعمال بد درآميختند.»

وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْواً انْفَضُّوا إِلَيْها وَ تَرَكُوكَ قائِماً قُلْ ما عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ مِنَ اللَّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللَّهُ خَيْرُ الرَّازِقينَ [9]؛ و [برخى از مردم‏] چون تجارت يا مايه سرگرمى ببينند [از صف يك پارچه نماز] به سوى آن پراكنده شوند و تو را در حالى كه [بر خطبه نماز] ايستاده‏اى، رها كنند. بگو: پاداش و ثوابى كه نزد خداست از سرگرمى و تجارت بهتر است، و خدا بهترين روزى دهندگان است.»
طبق دیدگاه ابن كثير، خداوند در قرآن وليد بن عقبه را فاسق معرفى مى كند و می فرماید: «يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى‏ ما فَعَلْتُمْ نادِمينَ[10]؛ اى اهل ايمان! اگر فاسقى خبرى برايتان آورد، خبرش را بررسى و تحقيق كنيد تا مبادا از روى ناآگاهى گروهى را آسيب و گزند رسانيد و بر كرده خود پشيمان شويد.»

ب) روایات:
دهها حدیث در منابع اهل سنت آمده که از آنها فهمیده می شود برخی از صحابه در زمان پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله اعمال بسیار خوبی انجام داده و مورد رضایت خدا بودند که آیات مورد استناد حضرت عالی شامل حال آنان هم می شود؛ اما بعد از پیامبر اعمالی انجام دادند که این رضایت مورد خدشه قرار گرفت. ذیلا به برخی از این احادیث اشاره می شود:

روایتی از رسول خدا صلی الله علیه و آله در معتبرترین منابع اهل سنت آمده است که: «و انه جاء من امتى، فيوخذ بهم ذات الشمال، فاقول يارب اصحابى، فيقال: انك لاتدرى ما احدثوا بعدك، فاقول كما قال العبد الصالح: وكنت عليهم شهيدا مادمت فيهم … فيقال: ان هولاء لم يزالوا مرتدين على اعقابهم منذ فارقتهم؛ از میان امتم کسانی می آیند که دست چپ آنان گرفته شده است، پس من می گویم: خدایا اصحابم را ( عذاب نکن)، پس گفته می شود: تو نمی دانی که اینها بعد از تو چه کردند. من همانند عبد صالح می گویم: تا زمانی که در میان آنها بودم بر آنان گواه بودم… گفنه می شد: از زمانی که از آنان جداشدی، پیوسته به عقبهای خود برگشتند.»

کاریکاتور/ بدون شرح

در روايت ديگرى از آن حضرت آمده است: «ليردون على ناس من اصحابى الحوض حتى عرفتهم اختلجوا دونى فاقول: اصحابى، فيقول: لا تدرى ما احدثوا بعدك[11]؛ در کنار حوض کوثر مردمانی از اصحابم  بر من وارد می شوند که تا آنها را می شناسم از نزم من جدا می شوند. پس من می گویم: خدا اصحاب من (هستند)، پس می گوید: نمی دانی بعد از تو چه کردند.»

همچنین از ایشان نقل شده است که: «لَيَرِدَنَ‏ عَلَيَّ الْحَوْضَ رِجَالٌ مِمَّنْ صَاحَبَنِي حَتَّى إِذَا رَأَيْتُهُمْ وَ رُفِعُوا إِلَيَّ اخْتَلَجُوا دُونِي فَلَأَقُولَنَّ أَيْ رَبِّ أَصْحَابِي أَصْحَابِي فَلَيُقَالَنَّ لِي إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَك».[12]

در ميان صحابه كسانى بودند كه مى خواستند رسول خدا صلى الله عليه و آله را در عقبه به هنگام بازگشت از تبوك[13] ترور نمايند.

ج) اختلافات صحابه:
غیر از آیات و روایات مورد اشاره، یکی از اساسی ترین مستندات شیعه برای دسته بندی صحابه، اختلافات شدید آنان بعد از پیامبر است که متأسفانه در مقابل هم قرار گرفته و کارشان به جنگ های خونین و سب و لعن رسید. همین اختلافات، موجب تفرقه در میان مسلمین و تفکیک صفوف امت اسلامی گردید که هنوز  هم ادامه دارد.

گروه چهارم منافقانى هستند كه در ظاهر شهادتين مى گفتند و پشت سر پيامبر صلی الله علیه و آله نماز مى خواندند و از اصحاب حضرت به حساب می آمدند؛ اما در دل، ايمان واقعى به حقانيت پيامبر اکرم  و گفته هاى ايشان نداشتند. در قرآن مجید آیات مربوط به منافقین در حد گسترده بیان شده است که از جمله می توان آیه ذیل را مطرح کرد:

« وَ مِمَّنْ حَوْلَكُمْ مِنَ الْأَعْرابِ مُنافِقُونَ وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدينَةِ مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ يُرَدُّونَ إِلى‏ عَذابٍ عَظيمٍ[14] ؛  و گروهى از باديه نشينانى كه پيرامونتان هستند منافق‏اند و نيز گروهى از اهل مدينه بر نفاق خو گرفته‏اند، تو آنان را نمى‏شناسى ما آنان را مى‏شناسيم، به زودى آنان را دوبار عذاب مى‏كنيم [عذابى در دنيا و عذابى در برزخ‏] سپس به سوى عذابى بزرگ بازگردانده مى‏شوند.»

نتیجه آنکه نگاه شیعه به عدالت صحابه این است که اکثر صحابه عادل و متدین و از اولیاء الهی هستند؛ اما نسبت به همه صحابه چنین نگاهی ندارند و از سوی دیگر توهین به مقدسات دیگران را به هیچ وجه روا  نمی دارند.

 این نظر علمای شیعه است که باید آن را از اندیشه و عملکرد عده ای تندرو و افراطی که در هر مذهب و مرامی هستند، جدا کرد.

طول عمر با برکت و توفیق خدمتگذاری به عالم اسلامی و ایجاد وحدت و همدلی در میان صفوف مسلمین را از درگاه خداوند متعال برایتان مسئلت می نمایم.

محمد حسن نبوی

معاون تبلیغ و آموزشهای کاربردی حوزه علمیه قم

……………………………………………..
پی نوشت:
1-نهج البلاغه، خطبه 206، ص323

[2] شريف الرضي، محمد بن حسين، نهج البلاغة / ترجمه انصاريان – قم، چاپ: اول، 1388 ش.

http://shia12.net/fa/ehanat.asp- [3]

http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=6642[4]

[5] . احزاب/33.

[6] – سيوطى، الدر المنثور، ج 6، ذيل آيه تطهير، ص 600 – 606.

[7] . بقره/124.

[8] . توبه/102.

[9] . جمعه/11.

[10] حجرات (49) آيه 6؛ اسماعيل بن كثير، تفسير القرآن العظيم، ج 4، ص 208.

[11] – بخارى ، كتاب دعوات ، باب فى الحوض . ابن ماجه ، كتاب مناسك ، حديث 5830. مسند احمد، ج 1، ص 453، ج 3، ص 28، ج 5، ص 48.

[12] – صحيح مسلم ، كتاب فضائل ، باب اثبات حوض نبينا، حديث 40.

[13] – مسند احمد، ج 5 ص 390 و 453. صحيح مسلم ، ج 8 ص 122 و 123 باب صفات منافقين . مجمع الزوائد، ج 1 ص 110 و ج 6 ص 195. مغازى واقدى ج 3 ص 1042. امتاع الاسماع مقريزى ، ص 477. تفسير درالمنثور، ج 3 ص 258 و 259 در تفسير: هموا بما لم ينالوا از آيه 74 سوره توبه .

[14] . توبه/101.
منبع : فرقه نیوز