تسلسل اراده ها در افعال ارادي و راه حل هاي آن

چکيده فارسي:
مساله جبر و اختيار از مباحث بسيار مهم در حوزه انسان شناسي است که در ميان فلاسفه، متکلمان، اصوليون و روانشناسان مطرح مي باشد. جبر به اعتبار اسباب و عوامل آن، به جبر کلامي، روان شناختي و فلسفي تقسيم مي گردد. در اين ميان، جبر فلسفي اهميت ويژه اي دارد و غالبا توسط فلاسفه نفي شده است.

در مقابل برخي از متکلمان آن را به عنوان لازمه ديدگاه هاي فلاسفه، امري اجتناب ناپذير دانسته و مستلزم سلب اختيار مي دانند. در ميان مسائل فلسفي، سه مساله مستلزم جبر و سلب اختيار پنداشته شده است: يکم. «ضرورت سابق» که مستفاد از قاعده فلسفي «الشيئ ما لم يجب لم يوجد» است، دوم. منتهي شدن اراده انسان به اراده واجب بالذات، سوم) غير ارادي بودن اراده.

مساله اخير، جزو مسائل بسيار مشکل در حوزه افعال اختياري است، و بزرگاني همچون فارابي، بوعلي سينا، فخر رازي، ميرداماد، صدرالمتالهين، علامه طباطبائي، آخوند خراساني، ميرزاي نائيني، محقق اصفهاني، امام خميني و محقق خوئي به تبيين و تحليل آن پرداخته و در جهت حل آن پاسخ هاي مختلفي ارائه نموده اند.
 
كليد واژه: كليدواژه فارسي: جبر فلسفي، اختيار، اراده، فاعل مختار، فاعل موجب، تسلسل (كليدواژه عربي: الجبر الفلسفي، الاختيار، الارادة، الفاعل المختار، الفاعل الموجب، التسلسل)