تأملي در مشروعيت اجبار در تربيت ديني
چكيده:
براي تربيت ديني در محيط خانواده، از شيوههاي گوناگوني ميتوان استفاده كرد، اما اينكه كدام يك از اين شيوهها «مفيد» و «مؤثر» است، مسئلهاي است كه بر اساس مطالعات تجربي قابل تحقيق و بررسي است، ولي اينكه كدام يك از آنها شرعاً «جايز» است. مسئلهاي «فقهي» بوده و بر اساس تحقيق در منابع اسلامي، قابل پاسخ است.
اين مقاله از نگاه فقهي، به طرح دو ديدگاه در جواز استفاده از «اجبار» براي مقيد كردن اعضاي خانواده به رعايت موازين اخلاقي و شرعي پرداخته است. مبناي نظري اين مقاله، قلمرو امر به معروف و نهي از منكر است و صرفاً بر اساس اين مبنا، به تحليل موضوع پرداخته شده است. اين مقاله با نقد مستندهاي نظريهاي كه اجبار را در محيط خانواده، مشروع ميداند، تأكيد ميكند كه مسئوليت مهم «حفظ ايمان و اخلاق» در خانواده را با روشهاي قهرآميز و خشونتبار «نبايد» دنبال كرد، اين شيوهها با صرف نظر از اينكه مفيد و مؤثر نيست، از نظر فقهي نيز نميتوان از مشروعيت آنها دفاع كرد.
کلیدواژه : خانواده، امر به معروف و نهي از منكر، اجبار، اختيار، تربيت ديني.