همكاري مسلمانان و بودائيان براي مقابله با خشونت و افراط گرايي
به گزارش ادیان نیوز، گفتگوي چند جانبه اسلام و بوديسم توسط مركز گفتگوي اديان و تمدنهاي سازمان فرهنگ وارتباطات اسلامي، با حضور رهبران و انديشمندان عاليرتبه بودايي از كشورهاي سريلانكا، ميانمار و تايلند و نيز انديشمندان مسلمان از ج.ا.ايران، با عنوان ” همكاري مسلمانان و بودائيان براي مقابله با خشونت و افراط گرايي” 9 دي ماه سال جاري در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي برگزار شد.
در اين نشست آقايان دكتر ابوذر ابراهيمي؛ رئيس محترم سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، آقاي دكتر سيد مصطفي محقق داماد؛ رئيس گروه اسلام فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران، حجتالاسلام و المسلمين آقاي دكتر ابوالحسن نواب؛ رئيس دانشگاه اديان و مذاهب، دكتر حسن بلخاري؛ مدير گروه مطالعات عالي هنر دانشگاه تهران، دكتر عبدالرحيم گواهي؛ رئيس مركز پژوهش اديان جهان و دكتر علي محمد حلمي؛ رئيس مركز گفتگوي اديان و تمدنها و «گالاما داماراسی ترو» مشاور رئیس جمهوری سریلانکا، «آشین نیانسسارا» رئیس آکادمی مطالعات بین المللی بودیسم از میانمار، «پرا کرو ویبول پاتتاناکیت» از تایلند و شماری از اندیشمندان در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی حضور داشتند.
در ابتدای این نشست، پس از خوشآمدگویی دکتر علیمحمد حلمی، رییس مرکز گفتگوی ادیان و تمدن ها، دکتر ابوذر ابراهیمی رییس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی ضمن ابراز امیدواری نسبت به نتایج گفتگوها و ابراز خرسندی از حضور رهبران بودایی و نماینده اقلیتهای دینی و مذهبی در این کنفرانس، عبودیت و خضوع در مقابل پروردگار را مانعی برای خود بزرگ بینی و پیروی از هوا هوس و نزدیک شدن به کمال مطلق دانست و گفت: آنچه امروز مشاهده میکنیم گروههای تکفیری امروز به جای اینکه خدا را ببیند خود را دیده و پا را فراتر گذاشته و خود را جای خدا مینشانند و رفتارهای خداگونه از خود بروز میدهند و از همین روی خود را معیار پذیرش حق و باطل پنداشته و هرگونه خشونتی را علیه دیگران روا میدارند.
وی همچنین با اشاره به اصل حقیقت والا در بودیسم به ریشه کن کردن میل و هوس به عنوان راه پایان دادن به تمام رنج ها و تالمات و توجه ویژه مذهب بودا به این نکته گفت: در راه چهارم از راههای هشتگانه روش ریشه کن کردن میل و هوس تکیه بر کردار درست است و پرهیز از آزار، دیگران، سلب حق حیات، سلامت و آبروی انسانها ؛ و این همان نقطه مشترک اسلام است.
ابراهیمی ادامه داد: امروزه در تمام خشونت هایی که عیله بشریت انجام میشود رد پای نابخردی در درک مفاهیم و ارزشه های والای بشری و نیز اسارت و دربند هوی و هوس بودن دیده میشود تا جایی که انسان به دلیل نابخردی حق سلب حق حیات دیگری را برای خود قائل میشود و نمونه چنین رفتاری را در گروهی مثل داعش مشاهده میکنیم تنها راه مقابله با چنین پدیده هایی در جهان رها ساختن خود از بند اسارت، کج اندیشی و هوس های برتری جویانه است که این عین سیاست جمهوری اسلامی و تاکیدات مقام معظم رهبری بر پرهیز از خشونت است از هیمن روی دکتر روحانی ریاست جمهور طرح wave یعنی جهان علیه خشونت و افراطی گرایی را در سازمان ملل متحد مطرح کرد که با اجماع به تصویب رسید.
ابراهيميتركمان افزود: خشونتهايي كه اخيراً در منطقه زيست مسلمانان و بوداييها بالاخص در ميانمار رُخ داده، مايه نگراني همه كساني است كه به رستگاري و سعادت انسان در مفهوم وسيع ميانديشند و اميد است كه اين ديدارها بتواند همچون گذشته روح مدارا و همزيستي را بين مسلمانان و بوداييها گسترش دهد.
آشين نيانسسارا رئيس آكادمي مطالعات بينالمللي بوديسم در ميانمار طي سخناني با اشاره به وجود احساسات متفاوت در رفتار انسانها، اظهار كرد: لازم است تا از شيوهاي كارآمد براي رفتار مسالمت آميز براي خود استفاده كنيم؛ بدين دليل كه اگر احساسات مطلوب يا نامطلوب باشند، ميتوان فعاليتهاي فيزيكي خود را از طريق تمركز دروني جهت دهيم، با استفاده از ايجاد تمركز دروني، ميتوان احساسات منفي را در ذهن خود پاك و زمينه لازم براي مثبت فكر كردن را ايجاد كنيم چرا كه ذهن مثبت ميتواند از خشونت جلوگيري كند، در واقع با هر ديني كه داريم ميتوانيم به دنبال صلح باشيم زيرا اديان منبعي براي ايجاد مشتركات هستند.
نيانسسارا با تأكيد بر اينكه جامعه صلح آميز از رفتار مثبت افراد نشأت ميگيرد، گفت: عدم رضايت، موافقت، مجادله و يا حتّي خشونتها نتيجه مطلوب يا نامطلوبي بر اذهان و رفتار افراد به دنبال دارد كه ميتواند نوعي آلودگي معنوي را در پي داشته باشد؛ در واقع بايد سعي شود كه فضاي جامعه خود را حفظ كنيم و از درگيريها و خشونتها جلوگيري كنيم: لازم است تا رهبران هر اديان به دنبال محكوم كردن حركات خشونت آميز و افراطي گريها باشند و همواره پيروان خويش را به صلح و ثبات و همزيستي مسالمت آميز دعوت كنند.
رئيس آكادمي مطالعات بينالمللي بوديسم در ميانمار با اشاره به ضرورت تعريف صحيح از دين، بيان كرد: تعريف صحيح از دين ميتواند از خشونتها جلوگيري كند، همچنين براي متحّد شدن در اجراي اين فرآيند، سعي شود تا ديگر، اديان به خاطر نوع دينشان محكوم نشوند.
نيانسسارا در سخنان پاياني خود، اظهار كرد: بنابراين بايد به دنبال حقيقت باشيم و براي درك از حقيقت به نقطهاي برسيم كه هدف مشترك ما است.
آیتالله محمد علي تسخیری مشاور مقام معظم رهبري در امور جهان اسلام بر ضرورت کشف و توسعه مشترکات اسلام و بودیسم تاکید کرد و گفت: هسته اصلی همه ادیان مسئله محبت و شناخت حقیقت در راه خدمت به بشریت است و دین غیر از عشق چیزی نیست و عشق نهفته، انسان را به کمال مطلق میرساند.آیتالله تسخیری با ابراز امیدواری نسبت به اینکه چنین نشستی مقدمهای برای رسیدن به مشترکات بیشتر باشد، گفت: در سفر هیات ایرانی به مناطق بودائیان متوجه شدیم مشتركات فکری زیادی بین اسلام و بودیسم وجود دارد که این مشتركات باید اولا کشف و ثانیا توسعه داده شود.
تسخيري گفت: متاسفانه اهداف سیاسی و منافع شخصی مسیر ادیان را منحرف می کند مثلا یهودیت دین اخلاص خدا و برای نجات انسانهاست، ولی یهودیت بر اثر منافع سیاسی منحرف شد و به شکل صهیونیزم ظاهر شد و صهیونیزم ضد تمدن و ضد بشر است.تسخیری افزود: دین اسلام نیز دین رحمت و حب و تکامل انسان و دین تعاون است ولی متاسفانه اهداف سیاسی و انحرافات گروهی و شخصی، انسان را به شکل دیگر در می آورد، مثلا فرقه خوارج در نتیجه جهل و تعصب و انحراف و به شکل یک حرکت خرابکار ظاهر شد و حرکت وهابی نیز یک حرکت انحرافی است که ربطی به اصول دین ندارد.
مشاور مقام معظم رهبری در امور فرهنگی جهان اسلام خاطر نشان کرد: ریشه ها به فطرت برمی گردد و باید مشترکات دینی را به دست آورد، چرا که دین برهمه عواطف و رفتارهای انسانی تاثیر می گذارد.عضو شورای عالی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی افزود: متاسفانه جهل به حقیقت ادیان دیگر، مشکلات زیادی ایجاد میکند و خیلی از مشکلات ناشی از درگیری ادیان و در حقیقت درگیری با اهداف سیاسی است.
دامارانسي مشاور رئيس جمهور سرلانكا در نشست گفتوگوي اسلام و بوديسم گفت: با وجود مشتركاتي كه ميان اسلام و بوديسم وجود دارد، ميتوان اين اشتراكات را نسبت به صلح و دوستي همه جانبه هدايت كرد. در واقع میان اسلام و بودیسم مشترکات زیادی وجود دارد و ما باید به این اشتراکات بپردازیم. این اشتراکات بایستی از طریق رهبران دینی به مردم منتقل شود.
مشاور رئيس جمهور سرلانكا افزود: اين كه ما به عنوان رهبران ديني، چطور ميتوانيم اين روند را پيگيري كنيم، مسئلهاي مهم است كه بايد بيش از پيش مورد توجه قرار گيرد.دامارانسي با اشاره به وجود برخي از تشابهات عبادتي ميان اسلام و بوديسم، اظهار كرد: توحيد يكي از اركان قابل توجه دين اسلام است كه در اين راستا، به يكتا بودن خداوند تأكيد دارد. مسلمانان همه به يك هدف والا كه همان شناخت پروردگار جهانيان است، مينگرند.وي به صدقه دادن مسلمانان اشاره و تصريح كرد: از ديگر اركان قابل توجه دين اسلام، صدقه دادن است. در واقع مسلمانان با صدقه دادن به افراد فقير و نيازمند كمك ميكنند كه معتقد هستند اين حركت مهم به سمت كمال را به دنبال دارد.
مشاور رئيس جمهور سريلانكا به بحث زيارت در زُمره برنامههاي مسلمانان اشاره كرد و گفت: از ديگر مواردي كه در دين اسلام مطرح و داراي جايگاه والايي است، بحث زيارت است.وي به وجود چهار مكان زيارتي در بوديسم اشاره و تصريح كرد: در بوديسم افراد ميتوانند در چهار مكان مشخص سفر و به عبادت بپردازند؛ اين شايستهترين كار براي بوداييها است كه از اين طريق روشنايي كسب و خود را تطهير ميكنند.دامارانسي در پايان خاطرنشان كرد: لازم است تا اسلام و بوديسم دست در دست يكديگر متحّد شوند و به درك متقابلي از همكاريو ارتباط مستمر دست يابند تا از اين رو با بحث محبت و دوستي مواجه شويم و در نهايت با خشونت و افراطگرايي مقابله شود.
آيت الله محققداماد رئيس گروه اسلام فرهنگستان علوم گفت: سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي برای بازخوانی الهیات تشيع به دنیای ادیان تلاش کند.وي با اذعان اين نكته مهم كه جنايات تفكيريها به نام دين صورت گرفته است، گفت: بشر از فقدان معنویت در رنج و عذاب است، امّا سؤال این است که باید چه کنیم که این درد را درمان کنیم؟ و چه کسی در این رابطه مسئولیت دارد؟ شاید حاضران در این جلسه تنها راه نجات را دین بدانند که میتواند برای بشریت معنویت به وجود بیاورد. این پاسخ خوبی است اما سؤال این است که مفسر دین در این راستا چه کسی است و برداشتها باید به چه صورتی باشد.
آيت الله محققداماد اظهار كرد: بسیاری از مسائل به نام دین انجام میشود و بچههای دیگران را به نام دین فربه میکنند. گاهی به نام دین در هند چندین بار به جان هم میافتند و کشتار میکنند. عدّهای به نام دین تحصیل را برای دیگران ممنوع میکنند و به همین دلیل گاهی دین نمیتواند راهگشا باشد، بلکه مشکلساز میشود.
آیت الله داماد چنین ادامه داد: پیشنهاد من این است که ما به جای داشتن بحثهای کلامی میزان تعقل در ادیان و فهم اصول دینی را اصل قرار داده تا بتوانیم اصول عقلانی را به عنوان اصول پیشگیری از خشونتها جای دهیم و قبل از ورود به این بحث باید بپذیریم که ما انسانها زنده و عاقل هستیم لذا شرط ورود به هر دینی هم باید این باشد که انسان عاقل و مسئول است. اگر چنین نباشد نباید وارد آن دین شد. تقلیدهای کورکورانه و دریافتهای احساسی در هر دینی نتیجهاش همان بلایی است که به نام دین صورت میگیرد لذا باید با بصیرت به سوی دین و تعلیمات دینی برویم.
در ادامه نشست پراکرو ویبول پاتتاناکیت، رییس معبد بودیسم با تکیه بر تعالیم بودا به تبیین مواضع صلح آمیز مذهب بودیسم پرداخت و گفت: آنچه از تعالیم بودا برمیآید همزیستی و صلح است دین اسلام نیز تا جایی که من خواندهام و مطالعه داشتهام دین صلح و صمیمیت است آنچه متاسفانه در مورد این دین دیده میشود تبلیغات کشورهای غربی است که منافعی را در خشن معرفی کردن دین اسلام دنبال میکنند. در صورتی که پیامبر اکرم(ص) پیامبر رحمت و بودا نیز آموزگار عشق و دوستی بوده است پیروان راستین این دو دین همدیگر را درک کرده و حتی در موقعیتهایی چون سونامیهای اخیر در جنوب آسیا پیروان دو آیین به یاری هم شتافته جان و مال همدیگر را از نابودی میرهانند .وي چنین ادامه داد: بودا به ما یاد داده است نباید وارد هیچ جنگی شویم تمامی جنگها ناشی از هوس و حب و بغض است. وقتی بتوان اینها را کنترل کرد دیگر جنگی در کار نیست.
دكتر حسن بلخاري مدیرگروه مطالعات عالی هنر دانشگاه تهران در گفتگوي چند جانبه اسلام و بوديسم گفت: رهبران ادیان اسلام و بودا باید پیروان خود را به اعتدال و عدم خشونت فرا بخوانند.مدیرگروه مطالعات عالی هنر دانشگاه تهران همچنین ابراز امیدواری کرد که قرن بیست و یک قرن سرسپردن بشر به دین و وجه محبتآمیز آن باشد.
وی با بیان اینکه «اسلام حتی خشونت بر حیوان را روا نمیداند» گفت: اولین اصل از فضایل پنجگانه بودیسم نیز عدم خشونت و آزار رساندن به جانداران است. ما کسانی که امروز به اسم بودا به مسلمانان حمله میکنند را بودایی نمیدانیم کما اینکه داعشیها را مسلمان نمیدانیم.دكتر بلخاري با بیان اینکه «اعتدال جانمایه دو دین بودا و اسلام است» گفت: بنمایه دینها یکی است منتهی اگر دین بر اساس هوس تسخیر شود خشونت ایجاد خواهد شد.
وی در پایان تاکید کرد که رهبران ادیان اسلام و بودا باید پیروان خود را به اعتدال و عدم خشونت فرا بخوانند.
حجت الاسلام و المسلمين نواب رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب با بیان اینکه «مسلمانان و بودائیان بیش از یک سوم جمعیت جهان را تشکیل میدهند» تاکید کرد که این دو مکتب باید در جهت طراحی برای آینده روشنتر تلاش کنند.
رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به مشترکات اسلام و بودیسم، گفت: آنچه در اسلام به عنوان جهاد اکبر یعنی جهاد با نفس و خودسازی نام برده میشود به دلیل اهمیت بالای آن است که با این عنوان یعنی جهاد اکبر از آن یاد میشود. آنچه که بودا به عنوان معارف خودسازی دارد در اسلام نیز وجود دارد.
وی گفت: سابقه روابط اسلام و بودائیان چه در کشورهایی که مسلمانان اکثریت داشته و چه در کشورهایی که بودائیان اکثریت داشتهاند روشن است و آنچه که امروز مهم است طراحی برای آینده روشنتر است.
نواب گفت: مسلمانان و بودائیان بیش از یک سوم جمعیت دنیا را تشکیل میدهند، لذا ما دو مکتب باید در جهت طراحی برای آینده روشنتر، زندگی در کنار همدیگر و نجات بشریت تلاش کنیم تا زندگی بشر در یک مسیر اخلاقی قرار گیرد.
گفتني است در پي درگيريهاي قومي در سالهاي اخير و كشتار بيرحمانه جمعي از مسلمانان بيگناه ميانمار توسط يك گروه افراطي از بوداييهاي آن كشور، با تلاش سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي، گفتوگوي چندجانبه اسلام و بوديسم با عنوان «همكاري مسلمانان و بوداييان براي مقابله با خشونت و افراطگرايي» با حضور رهبران و انديشمندان عالي رتبه بودايي از كشورهاي سريلانكا، ميانمار و تايلند و نيز انديشمندان مسلمان از ايران، روزهاي 9 و 10 دي در تهران و قم برگزار ميشود.
انديشمندان بودايي و مسلمان در اين دور از گفتوگو، مقالات خود را درباره موضوعات «نقش رهبران اديان در توسعه ارزشهاي معنوي و اخلاقي» «همكاري مسلمانان و بوداييان؛ چالشها و راهكارها» «توصيه اسلام و بوديسم به اعتدال و دوري از خشونت و افراطگرايي» ارايه خواهند داد.
منبع: مرکز گفتگوی ادیان و تمدن ها