چكيده:
جوامع بشري همواره با چالشها و مشكلاتي روبرو بودهاند و انديشمندان و متفكران هر جامعه در هر عصري، با تلاش زياد در صددند تا با شناخت و درمان اين مشكلات، راه زندگي اجتماعي را هموارتر نمايند. در اين ميان، محدودند انديشمنداني كه در هر دو عرصه شناخت و درمان معضلات توفيق داشته باشند. اما شهيد سيدمحمدباقر صدر را ميتوان از انديشمنداني دانست كه به درستي در هر دو عرصة شناخت و درمان چالشها توفيق زيادي داشته است.
اين مقاله، از طريق بازخواني آثار اين انديشمند برجسته، نشان داده است كه وي در عرصه فكر و انديشه، جامعه اسلامي را با سه آسيب تهاجم از بيرون و تحجر و التقاط از درون مواجه دانسته و با نوآوري فقهي و كلامي خود در صدد حل اين آسيبها برآمده است. در عرصه سياست و اجتماع علامه شهيد، پس از شناخت چالشها، درمان آن را در ابداع فقهالنظريه دانسته و معتقد است كه معضلات سياسي در جامعه اسلامي را ميتوان به پشتوانه اين نظريه و از طريق وحدت اسلامي و با اتكا به دولت اسلامي و مراجعه به مرجعيت صالح در عصر غيبت، درمان نمود.
كليدواژه : آسيبشناسي، تحجر و التقاط، دولت اسلامي، وحدت اسلامي، مرجعيت صالح، جامعه اسلامي، شهيد صدر.