مقدّمه
از جريانات بسيار مهم صدر اسلام جريان نفاق بود كه كارشكني ها، توطئه ها و دسيسه هايش در عرصه هاي گوناگون عليه جامعه نوپاي اسلامي بخش بزرگي از گرفتاري هاي پيامبر اكرم(صلي الله عليه وآله) را تشكيل مي داد.
از سويي جريان نفاق پديده اي است كه اختصاص به عصر پيامبر(صلي الله عليه وآله) ندارد بلكه هر جامعه نوپا و انقلابي را از درون مورد تهديد قرار مي دهد، از اين رو، شناسايي اين جريان در صدر اسلام مي تواند به عنوان مسئله روز جوامع اسلامي نيز مطرح باشد تا از شناخت ويژگي هاي اين جريان در صدر اسلام براي مبارزه با روح نفاق و خطوط كلي منافقان در جوامع اسلامي امروز بهره گيرد. در اين نوشتار با استناد به آيات قرآن و منابع تاريخي و روايي ضمن بررسي علل و عوامل پيدايش نفاق در جامعه، به بيان ويژگي هاي اين جريان در عصر رسالت پرداخته ايم.