جريانشناسي جنبشهاي مهدوي
چکيده :
از جريانهاي مطرح در جهان اسلام، جنبشهاي مهدوي يا متمهديان است. جهان اسلام در طول تاريخ اسلام آزمايشگاه مهدويت بوده، امواجي از ادعاها در باب مهدويت را به خود ديده است. جنبشهاي مهدوي با توجه به موقعيت مذهبي، سياسي و اجتماعي، از مباني نظري متفاوتي در باب مهدويت (نظير فرزند پيامبر(ص) و از نسل فاطمه(س) بودن، شعار «الرضا من آل محمد»، مقام «بابيت» امام زمان(ع)، «امامت باطني»، «ولايت» و «مهدويت نوعيه») پيروي کردهاند.
در دورههاي مختلف تاريخي، زمينههاي گوناگوني (نظير پويايي و نشاط مهدويت، انحراف اسلام از مسير اصلي، ظلم و فساد داخلي و تهاجم بيروني و علاقة شديد به اهلبيت(ع)) باعث پديد آمدن و گسترش جنبشهاي مهدوي بوده است. استفاده از نشانههاي مهدويت، استفاده از نمادهاي صدر اسلام، عوامگرايي مردم و عوامفريبي مدعيان و حمايت استعمار در دوران اخير، باعث رونق بازار جنبشهاي مهدوي بوده است. اين جريان آثار مخربي، نظير رويارويي با اسلام، ايجاد تفرقه در جامعه اسلامي و ايجاد فرقههاي انحرافي براي جهان اسلام داشته است.
کليدواژه : مهدويت، بابيت، مهدي، متمهدي، جنبشهاي مهدوي، مهدويت نوعيه، ولايت باطني.