چکيده :
غير از شناخت گفتمان سياسي امامان معصوم شيعه(ع) که در تعارض با گفتمان سياسي امويان و عباسيان بود، توجه به عنصر مقتضيات زمانه يا فضا و شرايط حاکم بر دوره آنان ضرورت تام دارد. زيرا تأثير اين عنصر، سبب اختلاف در مواضع و عملکرد سياسي آنان در دورههاي مختلف تاريخي است.
در اين پژوهش برآنيم با استناد به شواهد تاريخي و تحليل آنها، تأثير عنصر زمانه را بهلحاظ سياسي، بر مواضع سياسي امام موسي کاظم(ع) بررسي کنيم و نشان دهيم که هرچند آن حضرت متناسب با زمانه سياسي دوره امامت خود، سياست تقيه را اتخاذ و از هرگونه همکاري با عباسيان و يا اقدام بر ضد آنان کنارهگيري کرد، اما بنابه ضرورت و بر مبناي گفتمان سياسي پدران خود، نسبتبه حکومت عباسي، به اعتراضِ آشکار يا ضمني ميپرداخت، و سرانجام همين مواضع و مبارزه با سلطه و اقتدار بلامعارض سياسي عباسيان در عصر خلافت هارون بود که به حبس و شهادت آن حضرت انجاميد.
کلیدواژه : امام موسي کاظم(ع)، گفتمان سياسي امامان معصوم(ع)، وضع سياسي زمانه امام، مواضع سياسي امام کاظم(ع).