نویسنده: محسن جاهد
چکيده:
ابنهيثم رياضيدان و فيزيکدان برجسته مسلمان عليرغم شهرتش در حوزههاي مذکور داراي انديشههاي اخلاقي بديعي است که ميتوان آنها را در شکلگيري و بسط اخلاق فلسفي در جهان اسلام موثر دانست. نوشتار حاضر مبادي تصوري و تصديقي وي در اخلاق را واكاوي و استخراج كرده و نشان ميدهد تكيه وي بر هريك از آنها به چه ميزاني است هريك از اين مبادي تا چه حدّ از استحكام و انسجام برخوردارند. سپس ديدگاههاي اخلاقي وي را طرح و بررسي خواهيم كرد.
در انديشههاي اخلاقي ابنهيثم گاه با توصيههايي غريب و بيسابقه مواجه هستيم، اين انديشهها وي را به ماكياولي بسيار نزديك ميكند. بر اين اساس در اين نوشتار توصيههاي وي با توصيههاي ماكياولي مقايسه شده و براساس پارهاي قراين، تبييني متفاوت از تبيينهاي متعارف براي توصيههاي ابنهيثم و ماكياولي ارايه ميگردد.
کلیدواژه: حديث، اخلاق اسلامي، احاديث اخلاقي، تسامح در ادله سنن، علم اخلاق اسلامي.
انديشههاي اخلاقي ابنهيثم بصري