چكيده:
قيام توابين و مختار، با هدف خونخواهي امام حسين(ع) انجام گرفت كه رهبران آنها ديدگاه و روشهاي انقلابي متفاوتي داشتند؛ توابين بيشتر در پي جبران قصورشان در قبال قاتلان دشت طف بودند و معيارهاي دشواري براي جذب نيرو داشتند. از اينروي، تنها راه تحقق هدف خود را جانفشاني دانسته، قائل به اصالت وسيله، همپاية هدف بودند.
ديدگاه مذهبي توابين و راه تحقق هدفشان، در جامعه آن روز كوفه اقبال عام نيافت و نتوانستند هدف قيام را تحقق بخشند؛ در حالي كه مختار با تكيه بر تدبير، دورانديشي و بهكارگيري ابزارهاي گوناگون، بر كوفه تسلط يافت و بسياري از قاتلان دشت طف را مجازات كرد؛ هرچند او نيز در نهايت مغلوب زبيريان شد و جنبشش داوم نياورد.
كليد واژه: اختلاف ديدگاه، روشهاي انقلابي شيعيان، تطبيق قيامها، تدبير، توابين و مختار.