مشروطه و کلیمیان ایران

به گزارش ردنا (ادیان نیوز)، جنبش‏ هاي اجتماعي ايران در دوره قاجار سرانجام به انقلاب مشروطه در سال ۱۲۵۸ هـ انجاميد. قانوني اساسي آن به توشيح مظفرالدين شاه رسيد. اين قانون دستاوردهاي مهمي با خود داشت از جمله آن موضوع «برابري» بود كه در قانون به روشني مطرح شده بود. اصل برابري در زندگي اجتماعي ايرانيان كليمي تأثير عميقي نهاد و آنان را با ديگر هموطنان خود از نظر حقوقي برابر كرد.

امری كه تا پيش از اين تاريخ سابقه نداشت. به اين ترتيب آنان موفق شدند عزيزالله سليماني را به عنوان نماينده خود به مجلس اول روانه كنند. اما برخي موانع كه هنوز در راه كامل شدن قانون اساسي وجود داشت، سليماني را ناچار به استعفا كرد و دفاع از حقوق كليميان به عهده آيت‏ الله بهبهاني قرار گرفت.

کلیمیان ایران در راه تقويت مشروطه اقدام به تشكيل «انجمن» كردند و انجمن آنان در كنار «انجمن آذربايجاني‏ها»، «انجمن مستوفيان» و «انجمن طلاب» به حمايت از مشروطه پرداخت.

پس از كودتاي محمد علي شاه به توپ بسته شدن مجلس و تعطيلي آن، به يك باره صداي آزادي‏خواهان در گلو ماند و راه ‏هاي خبررساني از طرفداران مشروطه بسته شد. در اين موقعيت ايرانيان كليمي يگانه راه ارتباط انقلابيون با بيرون از مرزهاي ايران بودند و ديپلمات‏ هاي مقيم تهران از طريق آنان در تهران از اخبار كودتا باخبر مي‏‌شدند و آن را به جهان بيرون منعكس مي‌‏كردند.

خلع محمدعلي شاه در سال 1327 هـ، استقرار دوباره مشروطه را در پي آورد و مجلس دوم تشكيل شد. در اين مجلس ايرانيان كليمي نماينده‏اي براي مجلس انتخاب كردند. و از اين پس براي دادخواهي به جاي مراجعه به علماي ديني به نماينده‏ شان رجوع مي‏‌كردند.

نماينده كليميان در مجلس دوم، لقمان نهورايي بود كه تا دوره سيزدهم (باستثناي دوره چهارم) نيز اين مسئوليت را عهده ‏دار بود. با تلاش‏هاي او در مجلس قانون دريافت «جزيه» كه قانوني كهن بود، از عهده كليميان برداشته شد. به علاوه دفترهاي ازدواج و طلاق خاص اقليت كليمي به وجود آمد. مرخصي نظاميان كليمي در ايام و اعياد مذهبي خاص پيروان اين دين قانوني شد.

پس از مشروطيت كليميان به تأسيس سازمان‏هاي فرهنگي اقدام كردند. از جمله «انجمن ترقي» و «انجمن گسترش زبان يهودي» و دو روزنامه نيز منتشر كردند به نام‏‌هاي هگا اله Ha-Ge,allah و هاحييم Ha Hayyim.