نقش میانجیگری واتیکان در بحران منطقه آغاز شده است
دکتر محمدحسین مختاری بیان کرد؛
رهبران دینی با تفسیر صلحمحور از متون، میتوانند دین را از دیوار به پل تبدیل کنند.
به گزارش ادیان نیوز، در ادامه سلسله جلسات جهاد تبیین وبینار تخصصی_تحلیلی “نقش و جایگاه رهبران دینی در صیانت از صلح و عدالت” با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران و شخصیتهای حوزوی و دانشگاهی برگزار شد.
حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمدحسین مختاری، سفیر جمهوری اسلامی ایران در واتیکان، در ادامه وبینار تخصصی_تحلیلی “نقش و جایگاه رهبران دینی در صیانت از صلح و عدالت” با قدردانی از برگزارکنندگان این نشست، اظهار داشت: اکثر ادیان بزرگ جهان مفاهیمی مشترک همچون عدالت، رحمت، محبت و کرامت انسانی را به عنوان مبانی اصلی خود میشناسند. این مفاهیم میتوانند مبنایی برای تعریف و تحقق «صلح جهانی» در چارچوب تعالیم الهی قرار گیرند.
وی افزود: مهم آن است که این آموزهها چگونه تفسیر شوند. رهبران دینی در این میان نقشی کلیدی دارند؛ چراکه آنها صرفاً ناقلان متون نیستند، بلکه مفسران متون مقدس محسوب میشوند.
هرمنوتیک و مسئولیت اخلاقی مفسران دینی
دکتر مختاری با اشارهای کوتاه به مباحث هرمنوتیکی خاطرنشان کرد: نوع تفسیر رهبران دینی از متون مقدس، تعیینکننده آن است که دین به سمت صلح و همزیستی حرکت کند یا برعکس، زمینهساز تعارض و خشونت شود. هر تفسیر دینی همواره تحت تأثیر شرایط زمانه، پیشفرضهای ذهنی و بافتار اجتماعی مفسر شکل میگیرد.
وی تصریح کرد: اگر از دل متون دینی تفسیری صلحآمیز استخراج شود، رهبران دینی میتوانند نقشآفرینی بیبدیلی در ترویج همزیستی مسالمتآمیز داشته باشند. متأسفانه گاهی شاهد برداشتهای انتحاری و خشونتآمیز از دین هستیم که این خود ناشی از رویکردهای تفسیری نادرست است.
ناکامی دولتها و ضرورت ورود رهبران دینی
سفیر جمهوری اسلامی ایران در واتیکان با نقد عملکرد دولتها و قدرتهای جهانی در قبال صلح گفت: متأسفانه دولتها، به ویژه قدرتمندان سیاسی جهان، نه تنها در ایجاد صلح موفق نبودهاند، بلکه در عمل به تشدید تنشها و منازعات بین تمدنها و فرهنگها دامن زدهاند. تجربه یک تا دو دهه اخیر به روشنی نشان میدهد که دولتها به تنهایی نمیتوانند موجد صلح جهانی باشند.
وی افزود: رهبران دینی با تکیه بر آموزههای بومی و ظرفیتهای مشترک ادیان، میتوانند در برابر سیاستهای توسعهطلبانه، تجاوزکارانه و تمامیتخواهانه برخی دولتها بایستند. حداقل کارکرد رهبران دینی، نقشآفرینی معجزهآسا در آگاهیبخشی به جوامع دینی، بهویژه نسل جوان است.
گفتوگوی بینالادیانی؛ ابزاری راهبردی نه تشریفاتی
دکتر مختاری با اشاره به رایزنیهای خود با مقامات واتیکان، از جمله پاپ و کاردینالها و همچنین دیدار با نخستوزیر و رئیس نهاد گفتوگوی ادیان واتیکان، اظهار داشت: در این دیدارها، ایده «اتحاد رهبران دینی برای صلح جهانی» مورد استقبال قرار گرفت. حتی مقرر شد سمیناری در این زمینه برگزار شود که متأسفانه به دلیل تشدید جنگها و تنشهای اخیر، اندکی متوقف ماند.
وی تأکید کرد: گفتوگوی بینالادیانی یکی از مهمترین ابزارهای صلح است، اما به شرط آن که این گفتوگو عمیق، واقعی و محتوایی باشد، نه صرفاً تشریفاتی و سمیناری. چنین گفتوگویی میتواند کاهش تنشها، برجستهسازی مشترکات و ایجاد اعتماد متقابل را به دنبال داشته باشد.
میانجیگری واتیکان در بحران منطقه؛ از پیشنهاد تا عمل
دکتر مختاری با اشاره به جنگافروزیهای اخیر رژیم صهیونیستی و آمریکا در منطقه گفت: ما به صراحت از مقامات واتیکان پرسیدیم که آیا این نهاد دینی میتواند در بحرانی که متجاوزان در منطقه ایجاد کردهاند، نقش میانجیگری ایفا کند؟ پیشنهاد ما این بود که حضرت پاپ با خطابهای قاطعانه وارد صحنه شود. خوشبختانه در دو هفته اخیر، پس از جلسهای که با رئیس نهاد گفتوگوی ادیان و نخستوزیر واتیکان داشتیم، شاهد ورود ایشان به این موضوع هستیم. آثار و بازخوردهای این ورود نیز بسیار مثبت و امیدوارکننده بوده است.
تربیت نسل آینده و اصلاح زبان دینی
سفیر ایران با اشاره به مسئولیت اخلاقی رهبران دینی فراتر از مسئولیت علمی آنان، خاطرنشان کرد: رهبران دینی بیشترین نفوذ اجتماعی را در جوامع خود دارند. از این رو، در حوزه آموزش و تربیت دینی نیز میتوانند نقشی بیبدیل ایفا کنند. اصلاح «زبان دینی» از خشونت به همزیستی، یکی از مهمترین وظایف آنان است.
دکتر مختاری با تأکید بر تحول زبان دینی در واتیکان به دلیل منازعات قدرتهای بزرگ، گفت: امروز تمام تلاش بر این است که آهنگ همزیستی و صلح در گفتمان دینی تقویت شود. آینده صلح جهانی تا حد زیادی به همین حوزه آموزش و ترویج فرهنگ همزیستی وابسته است. رهبران دینی میتوانند دین را از «دیوار» جدایی به «پل» ارتباط میان انسانها تبدیل کنند.
ابتکار مشترک ایران و واتیکان؛ محوریت حضرت مریم (س)
دکتر مختاری در بخش دیگری از سخنان خود به یک ابتکار عملی برای ایجاد پیوند بین اسلام و مسیحیت اشاره کرد و گفت: موسسه «کاریتیکا» واتیکان با طرحی از سوی سفارت ایران، برنامهای را با محوریت حضرت مریم (س) برگزار کرد. بر اساس آنچه در قرآن کریم و انجیل درباره فضایل حضرت مریم آمده، ایشان میتوانند یک محور مشترک قوی میان اسلام (با همه مذاهب) و مسیحیت (با همه رویکردها) باشند.
وی افزود: خوشبختانه مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) کتابی نفیس به زبان انگلیسی شامل گزیدهای از سخنان امام شهید درباره حضرت عیسی (ع) و حضرت مریم (س) آماده کرده بود. ما این کتاب را با مقدمه سفارت ایران در واتیکان چاپ و توزیع کردیم. حدود سه یا چهار روز قبل از شهادت ـ منظور ایام شهادت حضرت فاطمه زهرا (سلاماللهعلیها) یا مناسبت دیگر؟ متن محفوظ است ـ این کتاب را برای مقامات واتیکان ارسال کردیم.
سفیر ایران ادامه داد: در یادداشتی که همراه کتاب فرستادم، آوردم که چگونه شخصیتی جامعالاطراف مانند امام خمینی (ره) با چنین تعابیر بلندی درباره حضرت عیسی و حضرت مریم سخن گفته است؛ تعابیری که برخی مقامات مسیحی پس از مطالعه، آن را فراتر از انجیل توصیف کردند. در روزهای اخیر، نامههای تشکرآمیزی از سوی برخی مقامات واتیکان دریافت کردهایم.
پرهیز از اختلافافکنی؛ مسئولیتی سنگین اما بزرگ
دکتر مختاری در پایان با اشاره به چالشها و آسیبهای موجود در مسیر نقشآفرینی رهبران دینی (بدون ورود به تفصیل آنها) تأکید کرد: آنچه اهمیت دارد، مسئولیت اخلاقی رهبران دینی در قبال تفسیری است که ارائه میدهند. ایشان باید از هر آنچه باعث افتراق و منازعه میان پیروان ادیان میشود، اجتناب کرده و بر ظرفیتهای مشترک تأکید ورزند.
وی خاطرنشان کرد: اگر رهبران دینی این مسیر را در پیش گیرند، میتوان گامهای مؤثری برای ایجاد صلح جهانی برداشت. این مسئولیت در عین سنگینی، بزرگ و سرنوشتساز است.