ضرورت دیپلماسی فعال دینی و نقد ضعف ارتباطی با جهان
حجتالاسلام والمسلمین سیدابوالحسن نواب مطرح کرد:
ما نه جایگاه واتیکان و سایر مراکز دینی را درک کردهایم و نه در معرفی توانمندیهای خود موفق بودهایم.
به گزارش ادیان نیوز، در ادامهٔ سلسلهجلسات جهاد تبیین، وبینار تخصصی-تحلیلی «نقش و جایگاه رهبران دینی در صیانت از صلح و عدالت» با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران و شخصیتهای حوزوی و دانشگاهی برگزار شد.
در این وبینار حجتالاسلام والمسلمین سیدابوالحسن نواب، مؤسس دانشگاه ادیان و مذاهب،با اشاره به ظرفیتهای مغفولماندهٔ دیپلماسی دینی، به نقد عملکرد دستگاه سیاست خارجی و نهادهای حوزوی در تعامل با رهبران ادیان جهانی پرداخت و خواستار فعالسازی فوریِ هیئتهای دینی در عرصهٔ بینالمللی شد.
انتقاد از نگاه سنتی به واتیکان و فقدان درک مشترک
حجتالاسلام والمسلمین سیدابوالحسن نواب با اشاره به روابط ایران و واتیکان اظهار داشت: «ما نه جایگاه واتیکان و سایر مراکز دینی را درک کردهایم، نه به دنبال درک و معرفی آن به جامعهٔ خود هستیم، و نه در معرفی توانمندیهای خود موفق بودهایم.»
وی افزود: «متأسفانه کماکان فاصلهٔ زیادی بین این دو دین بزرگ الهی حفظ شده است. در حالی که در ادیانی مانند بودیسم یا حتی در میان اهل سنت، به دلیل تعدد مکاتب، رهبران و افکار، یک مرکزیت واحد نداریم – مثلاً ببینید مرکزیت حنفیهای عالم کجاست؟ – اما شیعه به دلیل نظام مرجعیت، تابلو دارد و واتیکان نیز ساختاری متمرکز. این دو قابلیت گفتوگوی جدی و هدفمند را دارند، اما ما از این ظرفیت استفاده نمیکنیم.»
وی تأکید کرد: «ما در یک چهارچوب سنتی محفوظ ماندهایم که تصور میکند اینها ابزار دست قدرتها برای بازیهای سیاسی هستند، در حالی که واقعیت چیز دیگری است.»
خاطرهٔ ملاقات با پاپ اسبق: معنویت در واتیکان
حجتالاسلام والمسلمین سیدابوالحسن نواب با اشاره به یکی از سفرهای خود به واتیکان گفت: «ملاقات ما با پاپ بندیکت شانزدهم نیمساعت پیشبینی شده بود، ولی دو ساعت طول کشید. واقعاً احساس کردم آنجا جایی است برای خودش. این شخصیت، شخصیتی است برای خودش؛ و همگان باید بحث معنویت در دنیای امروز را جدی بگیرند.»
وی همچنین خاطرهای از جناب آقای عابدی نقل کرد که به ایشان گفته بود: «وقتی به واتیکان رفتی، سر قبر پدربزرگ امام زمان (عج) که در زیرزمین آنجاست برو و فاتحه بخوان. آنجا را جای معنوی بدان.»
دکتر سیدابوالحسن نواب گفت: «ما رفتیم همان زیرزمین، سر قبر سیلوستر (که به اعتقاد برخی، پدربزرگ امام زمان(عج) است) و با قصد غربت و نیت خالص، سورهٔ حمد خواندیم و طلب مغفرت کردیم.»
وی افزود: «این نشان میدهد که در حوزهٔ علمیهٔ قم، یک نگاه سنتی و یک نگاه اعتدالی وجود دارد. من معتقدم باید به نگاه اعتدالی رسید، زیرا هم شیعه تابلو دارد و هم واتیکان. ما هر دو از دست این جانی تاریخ، صهیونیسم ضربه خوردهایم.»
انتقاد تند از ترامپ و دفاع از جایگاه رهبری
وی در بخش دیگری از سخنان خود با محکومیت اهانتهای رئیسجمهور آمریکا به مقام معظم رهبری گفت: «همان ترامپ خبیث که شدیدترین و بیرحمانهترین اهانت را به ساحت رهبری عظیمالشأن ایران کرد، اگر به رهبر یهودیِ مخالف صهیونیسم هم دست مییافت، او را نیز ترور میکرد.»
وی افزود: «کفر واقعی با مقام معظم رهبری، با رهبر واتیکان و با رهبران واقعی ادیان الهی یک جور برخورد میکند: یکی را حذف فیزیکی میکند و دیگری را ترور شخصیت. چرا ما این را باور نداریم؟ چرا تعامل مناسبی با واتیکان نداریم؟ چرا فکر میکنیم آنجا فقط دکور سیاستبازی است؟»
گرامیداشت یاد شهید دکتر علی لاریجانی
حجتالاسلام والمسلمین سیدابوالحسن نواب با گرامیداشت یاد شهید دکتر علی لاریجانی گفت: «من مشاور فرهنگی ایشان بودم. ایشان ارتباط علمایی را با شورای عالی امنیت ملی فعال کردند. یک روز آیتالله موسوی جزایری و آیتالله مجتهدی شبستری وارد شورای امنیت شدند. برخی گفتند چه خبر است؟ گفتم ایشان امامجمعهٔ مناطق قومیتی (عربزبان و ترکزبان) را دعوت کرده و ماهیانه جلسه میگذارد.»
وی افزود: «در همان جلسه، ۱۰ تا ۱۵ تصمیم گرفته شد که نتایج آن را امروز میبینیم. مثلاً تلویزیون عربی در خوزستان نداشتیم؛ همانجا تصویب شد و اکنون چند ساعت برنامه به زبان عربی پخش میشود. یا مدارس اهل سنت که بیتکلیف بودند و از تاجیکستان و کشورهای دیگر طلبه میگرفتند، ساماندهی شد. اذان اهل سنت در استانهای سنینشین پخش شد و این مصوبات باعث شد بسیاری از اختلافات برطرف شود.»
نمونهٔ تاریخی از نقش رهبران ادیان در دفاع از مظلوم
حجتالاسلام والمسلمین سیدابوالحسن نواب با اشاره به تأثیرگذاری رهبران دینی در جهان و با بیان اینکه صلح و عدالت جوهرهٔ همهٔ ادیان است، به یادآوری مواضع آیتالله العظمی سیستانی در عراق (در مقابل داعش و آمریکا) و مقایسهٔ آن با عملکرد کلیسا در آمریکای لاتین و آفریقای جنوبی پرداخت و خاطرنشان کرد: «اسقف سالوادور در دههٔ ۱۹۸۰ در دفاع از مظلومان به شهادت رسید و کاردینال آفریقای جنوبی در کنار نلسون ماندلا ایستاد. اما در نقطهٔ مقابل، کلیسای واتیکان در ماجرای رواندا و بوروندی در کنار ظالمان قرار گرفت و پاپ فرانسیس چند بار از آن عملکرد شرمآور عذرخواهی کرد.»
وی افزود: «مواضع قهرمانانهٔ آیتالله العظمی سیستانی در عراق، آمریکا را از نجف و سپس از عراق اخراج کرد و با فتوای خود، عراق را از لوث داعش پاک نمود. ما الگوهای بسیاری همچون شیوهٔ حسنیِ آقای سیستانی و شیوهٔ حسینیِ مقام معظم رهبری را داریم، اما از این ظرفیتها برای دیپلماسی دینی بهره نمیبریم.»
خواب دیدن امام خمینی(ره) و شهید نصرالله
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین نواب به دو خواب معنوی خود اشاره کرد و گفت: «حدود سه سال پس از رحلت امام، ایشان را در خواب دیدم. این خواب برای من بسیار مهم بود. شبی که این خواب را دیدم، هنگام مغرب، بعد از نماز مغرب و عشا، خدمت آقا [آقای خامنهای] رسیدم و خوابم را به ایشان نقل کردم. آقای محمدی گلپایگانی آمد و گفت: “آقا حالشان متغیر است. داستان خواب شما چیست که برای آقا تعریف کردهاید؟” در جواب ایشان گفتم: در خواب، امام را با قالب مثالی دیدم. خواستم با ایشان ملاقاتی داشته باشم. آقای توسلی گفت: “ملاقاتها لغو شده است.” گفتم: فقط یک سلام، نه یک کلمه حرف و نه هیچ درخواستی. رفتم کنار، سلام کردم. امام سه بار مرا به اسم کوچک صدا زد و فرمود: “در این سه سالی که من نیستم، آقای خامنهای خیلی خوب عمل کرده و من راحت شدم و خیلی راضی هستم و رضایت دارم.” این خواب برای من بسیار شیرین و عمیق بود.»
«خواب دوم دربارهٔ شهید نصرالله است. با ایشان رفاقت طولانی داشتم. چند ماه بعد از شهادتش، خوابی دیدم مثل جلسات گذشته که پنج، شش ساعته بود. صبح زود زنگ زدم به دفتر رهبری و با حاج آقای حجازی صحبت کردم. ایشان مرا آرام کردند. شهید نصرالله در آن خواب به من گفت: “من فدای راه شدم، راهی که آقا اباعبدالله الحسین(ع) گفت. فدای سنگ و آجر و زمین و آب نشدم.”»
اشاره به مواضع مفتی عمان و نقش امام خمینی(ره)
حجتالاسلام والمسلمین نواب با اشاره به سفر خود به عمان و دیدار با جناب آقای خلیلی (مفتی اعظم عمان) گفت: «بعد از مقام معظم رهبری، در جهان اسلام بهترین مواضع را دربارهٔ غزه، ایشان گرفتند. وقتی وارد فرودگاه عمان شدیم، یکی از دوستان گفت: “یادت هست اینجا صف یککیلومتری برای ساندویچ آمریکایی بود؟ حالا دیگر نیست.” بعداً در مهمانی سفارت، قائممقام وزارت خارجهٔ عمان پرسید: “چرا پپسی سر میز دارید؟ مگر شما دشمن آمریکا و اسرائیل نیستید؟”»
وی افزود: «آقای خلیلی فضای عمان را ضدصهیونیست و ضدظالمین به غزه تربیت کرده است. خود ایشان به ما گفت: ما کسی نبودیم، جایی نداشتیم، جایگاهی نداشتیم. این امام خمینیِ شما بود که به ما ارزش داد، ما را در دنیا تکریم کرد و برای ما شخصیت قائل شد.»
گلایه از عقب انداختن دعوت پاپ فرانسیس به ایران
حجتالاسلام والمسلمین نواب با اشاره به تلاشهای آقای ربانی و دیگر دوستان برای دعوت از پاپ فرانسیس به ایران گفت: «ایشان آمادگی کامل داشتند و دعوت را پذیرفته بودند، اما به بهانههای مختلف، این سفر عقب انداخته شد. ما باید حرف خود را بزنیم، پیام خود را منتقل کنیم و با رهبران دینی جهان ارتباط مستمر برقرار کنیم.»
حجتالاسلام والمسلمین نواب گفت: «ملاقاتهای خصوصی متعددی با پاپ فرانسیس داشتهام. یک بار خم شد تا دست مرا ببوسد، ولی من دستم را کنار کشیدم. در یکی از ملاقاتها به ایشان گفتم: شما ۶۲ بار دربارهٔ غزه صحبت کردید و ما باید از مشترکات ادیان برای صلح استفاده کنیم.»
وی افزود: «من هفتهٔ پیش به دفتر وزیر خارجه زنگ زدم و گفتم میخواهیم جلسهای با سخنگو داشته باشیم. به سفیران خود ابلاغ کنید با رهبران دینی کشورهای مختلف در تماس باشند، پیام بگیرند و پیام بدهند. چرا اینقدر ضعیف عمل میکنیم؟»
گرامیداشت یاد شهدا و تأکید بر محبت به رهبری
موسس دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه به گرامیداشت یاد و خاطرهٔ رهبر شهید و عزیز و شهدای انقلاب و دفاع مقدس پرداخت و گفت: «یاد و خاطرهٔ رهبر شهید یک لحظه از ذهن من بیرون نمیرود. همهٔ دوستان نزدیک من، دلبستگی شخصی مرا به مقام معظم رهبری میدانند. یک تعبیری از مقام معظم رهبری (قدس سره) شنیدم که فرمودند: “فلانی از عمق جان به من محبت دارد.” من هم از صمیم دل ایشان را دوست دارم.»
وی افزود: «یکی از معاونین دفتر به من گفت که حضرت آقا فرمودند: چرا در دیپلماسی اینقدر ضعیف عمل میکنیم؟ بنده نیز بر همین باورم و انتقاد دارم از اینکه چرا آقای متکی نمیتواند در این جنگ سفیر باشد؟ چرا آقای صالحی نمیتواند سفیر باشد؟ چرا از ظرفیت آقای ولایتی و دیگران استفاده نمیکنیم؟»
نقد جدی از بیتوجهی به دیپلماسی فعال در جنگ غزه
حجتالاسلام والمسلمین نواب گفت: «چرا اکنون پنج نفر از اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام در چند نقطهٔ دنیا نیستند؟ فرودگاه که تعطیل نیست، پرواز هست. چرا ظرفیت دیپلماسی فعال در این جنگ به کار گرفته نمیشود؟ چرا ارتباط ما اینقدر ضعیف است؟ چرا به حداقلها اکتفا میکنیم؟»
وی افزود: «چرا الان پنج هیئت از حوزهٔ علمیهٔ قم در پنج نقطهٔ جهان فعال نیست؟ ظرفیت آماده است، ماشین سفارتها سر جایش است، سفیران سر جایشان هستند، امکانات هم هست.»
خاطره از میدان نبوت و نیروگاه و بازخوردهای مردمی
موسس دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به حضور خود در میان مردم در نقاط مختلف تهران گفت: «خیابان خیلی خوب است، میدان خیلی خوب است. من هم میدان تجریش رفتم، هم میدانهای دیگر و هم به یکی از میدانهای نیروگاه قم رفتهام. چند شب پیش بعد از مراسمی به نیروگاه رفتم، میدان نبوت، جایی که جزو قشر مستضعف ماست. از یک موکب لیوان دمنوش گرفتم. ناگهان فرماندهٔ نیروی انتظامی قم را که نیم ساعت قبل مرا دیده بود دوباره دیدم، آمد و گفت: “چرا اینجا ایستادهاید آقای نواب؟” گفتم: خیلی خوب است، خیلی خوب است. کنار دیگر مردم هستم.»
وی افزود: «خواست رهبر شهید ما که به فرزند بزرگوارشان حضرت آیتالله مجتبی خامنهای نیز منتقل شده است، دیپلماسی فعال، تردد هیئتها در میدان، رفتوآمدها و گفتوگوها بود که امروز در پیام رهبر جدید انقلاب به وضوح آن را میبینیم.»
آرزوی شهادت در مسیر گفتوگوی ادیان
حجتالاسلام والمسلمین نواب در پایان افزود: «من آرزوی شهادت در همین مسیر دانشگاه ادیان و مذاهب را دارم؛ مسیر گفتوگو، مسیر هماهنگی، مسیر تقریب، مسیر وحدت با شیعه و سنی و جهان. ما این کار را با قصد غربت شروع کردهایم.»
وی در پایان با یادآوری جملهٔ مقام معظم رهبری (قدس سره) گفت: «هرجا که قرار گرفتهاید، همان جا را مرکز دنیا بدانید و آگاه باشید که همهٔ کارها به شما متوجه است.»