ایران؛ مصداق بارز یک دولت تمدنی است
دکتر مسجدجامعی بیان کرد؛
اگر هجمهها و محدودیتهای اعمال شده علیه ایران را در نظر بگیریم، مقاومت فعلی را میتوان نه یک شاهکار که یک «معجزه» توصیف کرد.
به گزارش ادیان نیوز؛ حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد مسجد جامعی، مشاور عالی رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب و سفیر اسبق جمهوری اسلامی ایران در واتیکان و مراکش، در نشست تخصصی «همزیستی دینی و انسجام ملی؛ بررسی تجربه ادیان ابراهیمی در جنگ تحمیلی سوم» با اشاره به جنگ اخیر (جنگ رمضان) و جنگ ۱۲ روزه با آمریکا و رژیم صهیونیستی تأکید کرد: مقاومتی که در این جنگها از سوی ایران مشاهده شد، مقاومت یک کشور به معنی مصطلح آن نیست. این مقاومت، مقاومت یک تاریخ، یک تمدن و یک فرهنگ است.
وی با بیان اینکه در حال حاضر حدود ۲۰۰ کشور در جهان وجود دارد، افزود: نوع عملکردی که در ایران مشاهده میشود، فراتر از ظرفیت یک کشور معمولی است. ایران در واقع یک «دولت تمدنی» است که مقاومت آن مولود همین ویژگی منحصربهفرد است.
مفهوم دولتهای تمدنی؛ الگویی از چین تا ایران
مشاور عالی رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب با معرفی اصطلاح «دولتهای تمدنی» به عنوان یک مفهوم جدید در ادبیات سیاسی و ژئوپلیتیک جهان (که حدود دو دهه از ورود آن میگذرد)، توضیح داد: این اصطلاح نخستین بار برای تحلیل رشد خیرهکننده چین مطرح شد. چین از اوایل دهه ۸۰ میلادی تاکنون، رشدی مداوم و فراتر از انتظارات داشته است.
وی خاطرنشان کرد: پس از فروپاشی شوروی، بسیاری از تحلیلگران غربی پیشبینی میکردند که چین با جمعیت یک و نیم میلیاردی و روستاهای فقیر نشین، به زودی فرو میپاشد، اما این اتفاق نیفتاد. علت این امر آن بود که چین یک «کشور عادی» نیست؛ بلکه یک «تمدن» است. سابقه طولانی تمدن، تاریخ و فرهنگ چین بود که به آن قدرت پیشرفت بخشید.
دکتر مسجد جامعی ارزشهای فرهنگی چین شامل قناعت، مسئولیتپذیری، وجدان و غیرت کاری، همکاری، اطاعت از مدیریت، استحکام خانواده و انسجام ملی را از عوامل اصلی این موفقیت برشمرد و گفت: غیرت چینیهای مقیم خارج از کشور در انتقال دانش و فناوری به داخل، نقش کلیدی در این مسیر ایفا کرد.
ایران؛ مصداق بارز یک دولت تمدنی
سفیر اسبق ایران در واتیکان با تأکید بر اینکه ایران نیز از مصادیق بسیار بارز دولتهای تمدنی است، تصریح کرد: این موضوع به ویژه در جریان مقاومت اخیر به خوبی قابل مشاهده است.
دکتر مسجد جامعی با اشاره به پیشرفتهای ایران در حوزه پهپاد، موشک، صنایع الکترونیک و فضای مجازی سؤال کرد: چگونه است که علیرغم تحریمهای همهجانبه اقتصادی و حتی تحریم علمی (که مانع ارتباط دانشگاههای برتر ایران با همتایان خارجی شد)، صنایع دفاعی ایران به این سطح از توانمندی رسیده است؟ وی پاسخ این سؤال را در «دولت تمدنی» بودن ایران دانست.
این تحلیلگر مسائل سیاسی یادآور شد: همان ملتی که فرشهای نفیس ایرانی را در اقصی نقاط ایران میبافد، مسجد شیخ لطف الله را به عنوان یک اثر هنری بینظیر طراحی میکند و مسجد آقا بزرگ را میسازد، همان ملتی است که میتواند به بالاترین سطوح تکنولوژی و علم دست یابد.
وی به موفقیتهای پیوسته دانشآموزان و دانشجویان ایرانی در المپیادهای علمی جهان (ریاضی، فیزیک، شیمی، نجوم) اشاره کرد و گفت: در جهان سوم کشوری را نمییابید که این میزان موفقیت داشته باشد و در جهان اول نیز چنین کشورهایی کم هستند. این نشان میدهد ایران یک کشور معمولی نیست.
هویت ایرانی؛ تلفیق تاریخ، فرهنگ و تشیع
دکتر مسجد جامعی با اشاره به لایههای مختلف هویت ایرانی، تصریح کرد: از تاریخ اساطیری (رستم و تهمینه) گرفته تا تاریخ مدون از مادها و هخامنشیان، و سپس دوران پس از اسلام به ویژه تشیع، همگی در هم آمیخته و این «دولت تمدنی» را شکل دادهاند.
وی ادامه داد: خصوصیات تشیع در پنج قرن اخیر با هویت ایرانیها چنان عجین شده که ساختار روانی، اجتماعی و تاریخی آنان را عمیقاً تحت تأثیر قرار داده است. تابآوری، تحمل، شجاعت و اعتماد به نفسی که امروز میبینیم، نتیجه همین مجموعه تاریخی است. آنچه امروز در خیابانها تا نیمهشب مشاهده میشود، ادامه همان دستههای سینهزنی ۲۰۰ سال پیش ایران است.
هجمهها علیه ایران؛ شاهکار یا معجزه؟
دکتر مسجدجامعی با تأکید بر اینکه هجمهها و محدودیتهای اعمال شده علیه ایران را اگر در نظر بگیریم، مقاومت فعلی را میتوان نه یک شاهکار که یک «معجزه» توصیف کرد، افزود: این دولت تمدنی که ما داریم، محصول حضور بخشها و طیفهای مختلف جامعه ایران شامل اقوام گوناگون، گروههای اجتماعی و پیروان ادیان مختلف است.
وی خاطرنشان کرد: یک یهودی ایرانی، یک مسیحی ایرانی و یک زرتشتی ایرانی، همه «ایرانی» هستند؛ و این ملت با همه خصوصیاتش، همه چیز را در خود دارد.
تأثیر فرهنگ ایران بر یهودیان و مسیحیان
دکتر مسجد جامعی در بخش دیگری از سخنان خود به دو نکته درباره حضور اقلیتهای دینی در ایران اشاره کردو گفت: «تلمود» (مقدسترین کتاب یهودیان) که در طی ۳۰۹ سال نوشته شده، عمیقاً تحت تأثیر آیین زرتشتی و فرهنگ ایران دوره ساسانی است. تحقیقات انجام شده از دهه ۹۰ میلادی نشان میدهد یک تعامل فعال و دوطرفه میان این دو فرهنگ وجود داشته است. همچنین کلیسای وانک در جلفای اصفهان را نمونهای استثنایی از سنتز فرهنگ و هنر ارمنی، ایرانی و فرنگی است. معماری، گنبد، محراب و نبود صندلی در این کلیسا، نشاندهنده «بومیشدن» مسیحیت در ایران است. به اعتقاد من، در دنیا نمیتوان کلیسایی به این میزان بومیشده پیدا کرد.
دو خاطره از همزیستی تاریخی ادیان در ایران
سفیر اسبق ایران در واتیکان برای اثبات عملی این همزیستی، دو خاطره را روایت کرد و گفت پس از فروپاشی شوروی، یهودیان روسیه به آلمان مهاجرت کردند و کنیسهای ساختند. وزیر خارجه وقت آلمان از آقای خرازی (وزیر خارجه وقت ایران) درخواست دو رول تورات برای افتتاح آن کنیسه کرد. من با آقای یشایی (رئیس انجمن یهودیان ایران) هماهنگ کردم و پس از طی مراحل قانونی، دو رول تورات به آلمان فرستاده شد. پس از یک سال، سفیر آلمان در ایران گفت که آلمانیها تمایلی به بازگرداندن رولها ندارند. اما با پیگیری مجدد آقای یشایی، این دو رول تورات با احترام به ایران بازگردانده شد. این روایت نشاندهنده کیفیت تعامل ایران با هموطنان یهودی است.
وی افزود: یک بار سفیر دانمارک داستانی تعریف کرد که مربوط به اواخر دوره قاجار بود. در جریان مشکلاتی که برای ارامنه در شرق ترکیه ایجاد شد، کنسول ایران در ارزروم درب کنسولگری را به روی ۴۳ نفر از ارامنه گشود. به دلیل کمبود جا، او و همسرش اتاق نشیمن خود را با پرده جدا کردند و نیمی را در اختیار پناهندگان قرار دادند. آن ارامنه نیز رسم ایرانیان برای گفتن «یا الله» در مقابل نامحرم را یاد گرفته بودند. آن پناهندگان سه تا چهار ماه در کنسولگری ایران ماندند و سپس سالم به جای دیگری رفتند. کتاب این روایت به زبان ارمنی موجود است. این کار نه به دستور تلگرافی از مرکز، که از روی طبیعت انسانی و فرهنگ ایرانی انجام شد.
مقاومت، زاییده دولت تمدنی
دکتر مسجد جامعی در پایان تأکید کرد: در حال حاضر این یک کشور نیست که مقاومت میکند، بلکه یک «دولت تمدنی» است که در کلیت خود در حال مقاومت است. همانطور که توسعه چین زاییده دولت تمدنی چین است، مقاومت امروز ایران نیز زاییده دولت تمدنی ایران است.
شایان ذکر است، این نشست تخصصی با مشارکت و سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمد مسجد جامعی (مشاور عالی رئیس دانشگاه ادیان و مذاهب و سفیر اسبق ایران در واتیکان و مراکش)، دکتر همایون سامهیح (نماینده جامعه کلیمیان در مجلس شورای اسلامی) و مهندس آرا شاوردیان (نماینده مسیحیان ارمنی تهران و شمال ایران در مجلس شورای اسلامی) برگزار شد.