چکيده :
«کلمه» در سنت يهودي و متن مقدس عبري گرچه همواره بهطور مستقيم و با صراحت مورد اشاره قرار نگرفته است، اما واژههاي «حکمت» و «ممرا» و… در عهد عتيق ديده ميشود که همان کارکردهاي «کلمه» در فلسفه يونان، عهد جديد و حتي قرآن را دارد.
فيلون بهعنوان يکي از بزرگترين فلاسفه يهودي و بهعنوان يکي از نخستين متکلمان فيلسوف، نقش مهمي در ورود اين واژه به ادبيات ديني دارد. وي معاني زيادي را براي کلمه برشمرده است؛ بهگونهاي که برخي، معاني موردنظر فيلون از اين واژه را تا بيش از 60 معنا احصا نمودهاند.
يوحنا نيز در فضايي يوناني ميانديشيد. زماني که او عيسي را در مقدمه انجيلش با عنوان «کلمه» خطاب کرد، مخاطبان انجيلش با ديدن اين واژه، هيچ غرابتي نداشتند و آن را در فضاي فلسفي يونان کاملاً درک ميکردند.
بهنظر ميرسد، از ميان رويکردهاي گوناگون به ريشه اين واژه در مقدمه يوحنا، اين ديدگاه که فلسفه يونان و فيلون در ورود اين واژه به ادبيات عهد جديد و يوحنا، مؤثرتر از ديگر عوامل بودند، از شواهد محکمتري برخوردار است.
کليدواژه: کلمه، عيسي، لوگوس، يوحنا، فيلون، فلسفه يونان.