بازتاب اخبار مسيحيان ذمي در منابع اسلامي (از آغاز اسلام تا پايان دوره اموي)

نویسندگان: مريم يدالله‌پور / معصومه يدالله‌پور / علي‌محمد ولوي

چكيده:
مسيحيان بعد از ظهور اسلام، طبق آيه 29 سوره توبه مي‌توانستند بر دين خود باقي مانده و با پرداخت جزيه به عنوان اهل ذمه در كنار مسلمانان به زندگي خود ادامه دهند. دستيابي به سيره نظري و عملي پيامبر(ص) و خلفاي بعد از ايشان بدون بررسي و نقد ديدگاه‌هاي مورخان كه در ارتباط با اهل ذمه، بخصوص مسيحيان ذمي، مطلب نگاشته‌اند، خالي از آثار مطلوب خواهد بود. از سوي ديگر، به نظر مي‌رسد بعد از گسترش فتوحات در مناطق مسيحي‌نشين و درپي آن افزايش تعداد ذميان در جامعه اسلامي، مباحث حقوقي مربوط به ذميان به شكل جدي‌تر مطرح شد.
در اين مقاله، بازتاب حيات مسيحيان ذمي در منابع اسلامي، همچون تاريخ‌هاي عمومي، محلي، سيره و مغازي، منابع فقهي، كتاب‌هاي فتوح و خراج، ادبي و آداب‌الملوك‌ها و سرانجام منابع جغرافيايي به طور جداگانه بررسي و مطالعه مي‌شود. بر اساس مطالعات انجام شده در اين مقاله، گزارش‌هاي متفاوت و متناقضي از حيات ديني ـ اجتماعي و اقتصادي مسيحيان ذمي در منابع تاريخي و فقهي ثبت شده است.

كليدواژه‌: منابع اسلامي، مسيحيان، مسيحيان ذمي، پيامبر(ص)، خلفاي نخستين، خلفاي اموي.