رمز تعالي معنوي «شيخ مرتضي انصاري» چه بود؟

به گزارش ادیان نيوز، معاونت تهذيب حوزه علميه، سال 1374 با هدف برنامه ريزي براي امور اخلاقي و تربيت طلاب و خانواده هاي آن ها تاسيس شد. اعزام اساتيد اخلاق به حوزه هاي علميه شهرستان ها، تهيه سرفصل درس اخلاق مدارس علميه، راه اندازي مرکز مشاوره و برگزاري کارگاه تلبس، جزو برنامه هاي اصلي اين معاونت طي 20 سال فعاليت است.

 ساختار کلي معاونت  تهذيب حوزه هاي علميه کشور بارها دستخوش تغييرات و تحولاتي شد و اکنونِ شامل دفاترِ امور تربيتي، مشاوره و خانواده، مطالعات تربيتي، برنامه ريزي و نظارت و اطلاع رساني است و اقدامات گسترده و سازنده اي انجام داده است که هريک به نوبه خود، اثرگذار بوده اند. حال سوال اصلي اين است: حاصل اين برنامه ها و دفاتر چه بوده است؟ آيا روند اخلاقي و تهذيبي طلاب و مدارس علميه طي 20 سال فعاليت اين معاونت، بهبود يافته است يا خير؟

 آيت الله علي سيفي آملي، توليت مدرسه علميه حضرت حجت (عج) تهران و استاد اخلاق حوزه علميه، به واکاوي ريشه اي فعاليت هاي اين معاونت و ارايه تعريف کاربردي از طلبه مهذب پرداخت.

 آيت الله سيفي آملي تهذيب را به معناي «پاک کردن نفس از رذايل اخلاقي» و تخلق به آموزه هاي راستين دين، دانست و گفت: حيات واقعي طلاب در گروي تهذيب و تربيت معنوي روح و قلب است.

  وي با قرائت آيه «هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِّنْهُمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُوا مِن قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُّبِينٍ» (جمعه: 2)، گفت: بنا بر تصريح قرآن، تهذيب بر تعليم، تقدم دارد. مسئولان ارشد حوزه هاي علميه اين الويت را مي دانند، اما چقدر به آن، توجه عملياتي دارند؟

 استاد سطوح عالي حوزه خاطرنشان کرد: شريان اصلي مدارس علميه با معاونت تهذيب است. بنابراين تصدي اين معاونت با يک «عالم عامل» و نه «عالم حامل» باشد. عالمي که سخنش به دليل عملش، بر قلب ديگران مي نشيند و اثر مي گذارد.

 وي رمز تعالي و موفقيت معنوي علماي سابق را اهتمام جدي به تهذيب نفس خواند و ادامه داد: مرحوم ملامحمد کاظم خراساني معروف به آخوند خراساني از اکابر علماي اماميه و جامع علوم عقليه و نقليه که کتاب «کفايه الاصول» ايشان، همچنان جزو کتب درسي مدارس علميه است، به دليل اولويت قايل شدن براي تخليه و تجليه قلب، به عالمي ماندگار در تاريخ تشيع تبديل شدند.

  آيت الله سيفي آملي با بيان اينکه جدي گرفتن تهذيب، لازمه تربيت مجتهدين اثرگذار به ويژه در زمانه حاضر که بازار دين فروشي، گرم است، گفت: مرحوم آيت الله قاضي طباطبايي (ره) به دليل دوري از تجملات و به اسارت درآوردن هواي نفس، به بزرگ عرفاي قرن اخير مبدل شدند.

 وي با بيان روايتي از امام صادق (ع) «نجوى العارفين تدور على ثلاثة اصول : الخوف و الرّجاء و الحب» افزود: سر وجودي عارفان حقيقي بر سه اصل استوار است: دين، اميد و محبت (عشق). به قول علامه جوادي آملي: تشخيص عرفان کاذب از عرفان صادق بر عهده عارفان قران مدار و سنت محور است.

 امام جماعت مسجد حجت (عج) با بيان اينکه برخي تصور مي کنند عرفان يعني گوشه نشيني و دوري از اجتماع، خاطرنشان کرد: عارف حقيقي، دلي خاضع در برابر پروردگار متعال، روحي تسليم در برابر حق و حقيقت، شمشيري قاطع در برابر دشمنان حق، وجودي نافع براي نيازمندان، فرمانبردار انبيا و اوليا، طبيب دردمندان، دستگير مستمندان و شهيد راه وصال است.

 بنابراين عارف در راه وصال به حق تعالي، محاسن و مکارم اخلاق را در خود جمع، و از رذايل دور مي باشد:

 به والله و به بالله و به تالله

 قسم بر آيه‌ي نصر من الله

 که دست از دامنت من بر ندارم

                                             اگر کشته شوم الحکم لله                                              

                    (باباطاهر)

 آيت الله سيفي آملي گفت: طلاب و مدارس علميه براي مصون ماندن از خطرات و آفات اخلاقي و فرهنگي جامعه بايد مسير عرفان حقيقي علما و مجتهدين سلف را بپيمايد که در اين راه، نيازمند راهنمايي عالمي واقعي، وارسته و عامل در مقام معاونت تهذيب هستند. البته با وجود اهميت اين معاونت شاهد برخي سهل انگاري ها در انتخاب معاونين تهذيب هستيم.

 وي دوري از تجملات آنچنان که شيخ مرتضي انصاري به آن ملتزم بود و از اين طريق به مقامات عالي علمي و معنوي رسيد، رمز تعالي معنوي طلاب دانست و افزود: در احوالات شيخ مرتضي انصاري مي خوانيم که ايشان عليرغم مقام مرجعيت عامه، از دنيا به خانه اي گِلي و ساده بسنده کردند.

 توليت مدرسه علميه حضرت حجت (عج) با اشاره به روايت رسول الله (ص) «العلما مصابيح الارض»، خاطرنشان کرد: عالمي مي تواند راه را از چاه تشخيص و مردم را به سرمنزل مقصود دين برساند که خود، عالم به معارف باشد:

 چاهست و راه و ديده بينا و آفتاب

 تا آدمي نگاه کند پيش پاي خويش

 چندين چراغ دارد و بيراه مي‌رود

 بگذار تا بيفتد و بيند سزاي خوايش

  وي با اشاره به ابتلائات اخلاقي و فرهنگي جامعه که گريبانگير طلاب و مدارس علميه نيز مي شود، ادامه داد: باجود تلاش هاي بسيار براي تهذيب و تزکيه نفس طلاب، وضعيت اخلاقي و انتخاب معاونين تهذيب حوزه علميه مطلوب نيست.

منبع: شبستان