هسکله: جنبش روشنگري يهود

نویسندگان:  جلالي سيدلطف اله*
 
* حوزه علميه / موسسه آموزشي- پژوهشي امام خميني قم
 
چکیده:

در اواخر قرن هيجده ميلادي، چند دهه پس از نهضت روشنگري در مغرب زمين، در ميان يهوديان اروپا نيز جنبشي شکل گرفت که محتواي آن همان روشنگري با درونمايه و صبغه يهودي بود. اين نهضت توسط موسي مندلسون، متفکر برجسته يهودي عصر روشنگري از آلمان، و به ويژه از برلين آغاز شد و به تدريج در ديگر شهرها و کشورهاي اروپاي مرکزي و شرقي، از جمله در فرانسه، انگليس، اتريش، لهستان، ايتاليا و سرانجام روسيه نيز رونق گرفت و حدود يک قرن از حيات يهوديت را پوشش داد.

طرفداران اين نهضت مسکيل (مسکيليم) خوانده مي شدند، که به معناي روشنگر و روشنفکر است. محور انديشه اين جنبش عقلانيت، و نقد انديشه و حيات سنتي يهود بود و در عرصه عمل به انزوازدايي از يهوديت و همگون شدن آنان با جوامع غير يهودي گرايش داشت. از اين رو، با آن دسته از مظاهر حيات يهودي که باعث انزواي يهوديان مي شد، در تقابل بود. عقلانيت، انتقاد و فلسفه محوري، ترويج آموزش علوم غيرديني و سکولار، كوشش براي ترويج زبان هاي محلي و زبان عبري و مبارزه با زبان ييدش در ميان يهوديان، ترويج مشاغل مولد و تلاش براي همگون سازي يهوديان با غير يهوديان از مشخصه هاي هسکله به شمار مي رود.
 
كليد واژه: هسکله، روشنگري يهودي، مسکيليم، موسي مندلسون، زبان عبري، زبان ييدش، همگسون سازي، و مشاغل مولد