واکاوي مفهوم «ترس» با تکيه بر نوع ضدارزشي آن در قرآن
چکیده:
«ترس» يکي از مهم ترين ويژگي هاي اخلاقي است که به حسب متعلق آن به دو قسم ارزشي و ضدارزشي تقسيم مي شود؛ گاه فضيلت و گاه رذيلت به شمار مي آيد. دسته اول، از مهم ترين فضايل اخلاق است که نقشي سازنده در تربيت انسان ها دارد و موجب نجات از خطراتي است که انسان را تهديد مي کند. دسته ديگر، که در زمره رذايل اخلاقي قرار مي گيرد، مايه ذلت و زبوني و مانع رشد و تعالي انسان مي گردد.
در قرآن، چند واژه معادل مفهومي ترس شناخته شده اند. عام ترين اين واژگان «خوف» است. برخي ديگر از واژه هايي که معنايي قريب به خوف داشته و غالبا ترس معنا شده اند، عبارتند از: «خشيت»، «وجله»، «رهبه»، «روع»، «رعب»، «فزع» و «اشفاق». ترس از فقر، مرگ و طاغوت از مهم ترين ترس هاي ضدارزشي در قرآن مي باشند. اقدام به جنايت، پذيرش ولايت شيطان، عدم انفاق و اعراض از جهاد در راه خدا، تزلزل و دوستي با شيطان، خروج از حالت تعادل، برخي از پيامدهاي ترس هاي ضدارزشي در قرآن هستند. ضعف ايمان، وابستگي مادي، عملکرد ظالمانه، عدم اعتماد به رزاقيت خدا، احساس ضعف و زبوني در خويشتن و مبهوت قدرت ديگران شدن، از عوامل ترس هاي ضدارزشي معرفي شده اند. اين نوشتار، پس از بررسي واژگان قريب المعني با ترس، به بيان ترس هاي ضدارزشي، آثار و عوامل مي پردازد.
كليد واژه: قرآن، ترس، ترس ضد ارزشي، اقسام ترس ضد ارزشي، آثار ترس ضد ارزشي