فقه و عقلانيت

مفاهيم متفاوت عقلانيت: عقلانيت نوعي، عقلانيت هنجاري و عقلانيت ابزاري که محدوديتش عقلانيت کل نگر را به ميان مي‌آورد، گوياي سرنوشت عقلانيت در غرب است. عقل پس از هيوم بردۀ تمنيات قلمداد شده، و صلاحيتش را براي برگزيدن هدف از دست مي‌نهد. عقل در فرهنگ اسلامي‌ با سابقه اي انکار ناپذير در شريعت جلوه خاصي مي‌يابد.
ايمان به مبدا، انسان را از بي ريشه بودن در عقلانيت ليبرال نجات مي‌بخشد، گنج نهفته انسان در طلب کمال و با عمل صالح مي‌درخشد، عدم اضرار به نسبت سير به سوي کمال سنجيده مي‌شود و سرانجام تشکيل جامعه مدني در عقلانيت اسلامي‌ يک وظيفه است.عقلانيت در عرصه احکام اجتماعي و تعيين مصالح نقش وسيعي دارد. جايگاه عقل در فقه از نهادهايي مانند عقل به عنوان منبع استنباط، مصلحت، فطرت و حقوق فطري، توجه به مقاصدالشريعه و بناي عقلاء، احکام ثانويه و اجتهاد مستمر به روشني تبيين مي‌گردد.

کليد واژه : عقلانيت ابزاري، عقلانيت اسلامي، فقه، مصلحت، مقتضيات زمان و مکان