مسئله آگاهي از غيب و امکان آن از نگاه مفسران

نویسندگان: محمدتقي شاکر اشتيجه – رضا برنجکار

از يک‌سو آياتي از قرآن كريم بر اختصاص علم‌غيب به خداوند دلالت دارد و از سوي ديگر، آياتي از افاضه علم‌غيب به انبيا و ديگران خبر مي‌دهد. مفسران در پاسخ به اين دوگانگي، با توجه دادن به اين نکته که متبادر از علم‌غيب در عصر رسالت و بعد از آن، علم ذاتي بوده، نه علم عرضي، و ادعاي آگاهي از غيب مترادف با ربوبيت بوده است، تأکيد نموده‌اند که بي‌شک ميان خداوند و بندگان ـ در هر جايگاهي که باشند ـ تفاوت بسياري وجود دارد. 

ازايـن‌رو شايسته نيست گمان شود كه انبيا در صفت علم، شريك خداوندند و علم‌غيب داشتن انبيا نوعي شرك و غلو به‌حساب مي‌آيد؛ زيرا اوصاف اين دو علم مختلف است. آگاهي انبيا و ديگران از غيب منافاتي با اختصاص علم‌غيب به خداوند سبحان ندارد؛ چراكه علم الهي بالاصاله، استقلالي و غير‌ متكي به غير مي‌باشد؛ ولي اين آگاهي براي ديگران فعل تبعيِ قائم بالله و با تعلم و تبعيت از اوست.

کلیدواژه: علم‌غيب، علم الهي، علم پيامبران، علم امام، علم انسان.

مسئله آگاهي از غيب و امکان آن از نگاه مفسران