آمادگی داریم با همکاری صداوسیما، قطب رسانهای ادیان و مذاهب در جهان شویم
دکتر محمدمهدی تسخیری بیان کرد؛
اگر بتوانیم توانمندیهای علمی، فقهی، کلامی و ظرفیت پاسخگویی مکتب اهلبیت (ع) را به چالشهای معاصر به درستی تبیین کنیم، جهان تشنه حقیقت، خود به سوی این مکتب جذب خواهد شد.
به گزاذرش ادیان نیوز؛ روابط عمومی دانشگاه ادیان و مذاهب گفتوگویی را با حجتالاسلام والمسلمین دکتر محمدمهدی تسخیری، معاون ارتباطات و امور بینالملل این دانشگاه، ترتیب داده است که در ادامه میآید.
از نجف تا قم؛ تأثیر فضای علمی و مبارزاتی خانواده
دکتر محمدمهدی تسخیری که هشتمین فرزند خانوادهای روحانی است و در نجف اشرف متولد شده، تحصیلات مقدماتی حوزوی را در محضر اساتیدی همچون آیتالله گلپایگانی و دیگر علمای بزرگ نجف و قم به پایان رسانده است.
وی با اشاره به تأثیر فضای علمی و مبارزاتی خانوادهاش در نجف گفت: «پدرم برخلاف بسیاری از روحانیون، ما را در مدارس عربیزبان عراق و نیز مدارس ایرانیان در نجف ثبتنام کرد. همین امر باعث شد هم با نظام آموزشی ایران آشنا شویم و هم به زبان عربی مسلط گردیم. من دیپلم ریاضی فیزیک گرفتم و علاقه زیادی به علوم عقلی داشتم، اما فضای فکری خانواده و حوزه، مرا به سمت علوم دینی سوق داد.»
وی ادامه داد: «در قم، تحصیلات حوزوی را تا سطح خارج ادامه دادم و از محضر اساتیدی همچون آیتالله هاشمی گلپایگانی، آیتالله ستوده و دیگر بزرگان بهره بردم. همزمان، انقلاب اسلامی به پیروزی رسید و فضای جدیدی برای فعالیتهای بینالمللی گشوده شد.»
حضور در جبهههای جنگ؛ از محاصره آبادان تا شهادت بستگان و رفقا
وی که سالهای ابتدایی جنگ تحمیلی را در مناطق خوزستان و کرمانشاه سپری کرده و بارها تا مرز شهادت پیش رفته است، از شهادت بسیاری از بستگان و رفقای خود در جبههها یاد کرد و گفت: «ما با دو سه کوپه قطار با هم به جبهه میرفتیم. پس از یک سال، کوپهها به یک کوپه تقلیل یافت؛ چون اکثر دوستان، پسرخالهها و پسرعموهایم شهید شده بودند. سه ماه در محاصره آبادان بودیم و با بیسیم و امکانات ابتدایی کار میکردیم. مسیری که امروز ۱۰ تا ۱۱ ساعت با ماشین طی میشود، در آن زمان سه روز طول کشید تا خود را به قم برسانیم.»
وی پس از جنگ، مسئولیتهای متعددی از جمله نمایندگی امام در سپاه بدر و لبنان، رایزنی فرهنگی در لبنان، مدیرکلی آفریقا و کشورهای عربی و معاونت انتشارات در سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مدیرعاملی خبرگزاری تقریب، سردبیری مجله رسالت تقریب و در نهایت معاونت ارتباطات و امور بینالملل دانشگاه ادیان و مذاهب را بر عهده گرفت.
ضرورت تأسیس دانشگاه؛ سه محور کلیدی اندیشهورزی، حکومتمداری و زمینهسازی برای ظهور
در پاسخ به پرسشی درباره ضرورت تأسیس دانشگاه ادیان و مذاهب، دکتر تسخیری با تأکید بر سه محور کلیدی «اندیشهورزی نخبگانی»، «حکومتمداری» و «زمینهسازی برای ظهور حضرت مهدی (عج)» اظهار داشت: با توجه به موقعیت اقلیتیِ پیروان اهلبیت (ع) در میان جمعیت مسلمان جهان، اگر به دنبال رهبری اکثریت مسلمانان یا فراهمسازی بستر ظهور هستیم، چارهای جز گفتوگو با سایر مذاهب و ادیان نداریم. اما این گفتوگو تنها زمانی مؤثر است که دین و مذهب را از زبان خودِ پیروانشان بشنویم، نه آنکه یهودیت یا مسیحیت را به تفسیر خودمان معنا کنیم.
دکتر تسخیری با اشاره به ضرورت پژوهشهای بینالادیانی افزود: «بنیانگذاران دانشگاه ادیان بیش از سه دهه پیش به این نتیجه رسیدند که پاسخ به شبهات دینی، صرفاً با نوشتن کتابهای پاسخنامه کافی نیست؛ چراکه بسیاری از مخاطبان میگویند: “ما چنین حرفی نزدهایم که شما نیاز به پاسخ داشته باشید.” از همین رو، انجام پژوهشهای مشترک با حوزههای علمیه سایر ادیان، امری اجتنابناپذیر است.»
حمایت رهبر شهید از دانشگاه و پاسخ به اتهامزنیها
دکتر تسخیری با تأکید بر حمایت بیوقفهٔ رهبر شهید انقلاب از این دانشگاه تصریح کرد: «هیئت مؤسس و هیئت امنای دانشگاه ادیان و مذاهب همگی منتسب به دفتر رهبری و برخاسته از حوزههای علمیه هستند و همواره تلاش آنان این بوده که اندیشههای مترقی بزرگان دین و انقلاب را عینیت بخشیده و اجرایی کنند. در این مسیر نیز توفیقات چشمگیری به دست آوردهاند.»
وی سپس با انتقاد از کسانی که با طرح اتهامزنیهای بیاساس میکوشند این دانشگاه را از مسیر اصلی خود — که همان معرفی عالمانه و منطقی اسلام ناب بر پایهٔ آموزههای اهلبیت (ع) و نیز گسترش گفتوگوی سازندهٔ میاندینی و تقریب مذاهب اسلامی است — منحرف سازند، خاطرنشان ساخت: چنین اقداماتی نه تنها خللی در ارادهٔ این مجموعه ایجاد نکرده، بلکه عزم دستاندرکاران دانشگاه را برای تحقق اهداف متعالیاش بیش از پیش مستحکم ساخته است.
شناختهشدهتر بودن دانشگاه در خارج از کشور نسبت به داخل
معاون ارتباطات و امور بینالملل دانشگاه با اذعان به اینکه این دانشگاه در خارج از کشور شناختهشدهتر از داخل است، گفت: «در اروپا و کشورهای عربی، دانشگاه ادیان و مذاهب را بهعنوان مرجع علمی گفتوگوهای دینی میشناسند؛ اما در داخل، برخی هنوز به جایگاه علمی، بینالمللی و تأثیرگذاری آن پی نبردهاند. شاید علت این است که دانشگاه بیشتر به جهان خارج اهتمام داشته و کمتر به داخل پرداخته است. بااینحال، استمرار ارتباط با جامعه، مراجع، اساتید حوزه و مؤسسات علمی داخلی نیز بسیار حیاتی است. ما باید ضمن باز کردن درها به روی جهان، از خانه نیز غافل نشویم. بنابراین لازم است همزمان با توسعهٔ دیپلماسی علمی در سطح بینالملل، برای تبیین دستاوردهای دانشگاه در داخل کشور نیز برنامهای منسجم داشته باشیم. تنها در این صورت است که مرجعیت علمی این نهاد، هم در بیرون و هم در درون، بهدرستی دیده میشود و تعادل میان نگاه به بیرون و درون، رمز تداوم تأثیرگذاری این دانشگاه در تراز تمدن اسلامی خواهد بود.»
آمار ارتباطات بینالمللی و همکاری با واتیکان و کلیسای ارتودکس
دکتر تسخیری با ارائه آمار دقیقی از شبکه ارتباطی دانشگاه گفت: «ما با بیش از ۱۲۰ دانشگاه معتبر در سراسر جهان ارتباط مستقیم داریم و بانک اطلاعاتی بیش از ۳۰۰۰ مرکز آکادمیک را در اختیار داریم. در یک سال گذشته، بیش از ۵۵۰ مورد تبادل هیئت علمی انجام شده است.» وی افزود: «ارتباط ما با واتیکان، کلیسای ارتودکس روسیه و دانشگاههای یونان، اتریش، آلمان، فرانسه، اسپانیا و ایتالیا بسیار عمیق و مستمر است. در دورهٔ همهگیری کرونا، نزدیک به ۱۵۰۰ کشیش و استاد دانشگاه آمریکایی که از طریق همین ارتباطات با ما مرتبط بودند، برای ایران کمکهای پزشکی و یارانه ارسال کردند. متأسفانه این دستاوردها در داخل کشور کمتر دیده شده یا بهدرستی تبیین نشده است.»
گلایه از کمتوجهی وزارت علوم به جذب دانشجویان خارجی
معاون ارتباطات و امور بین الملل دانشگاه ادیان و مذاهب با ابراز گلایه از کمتوجهی وزارت علوم به مقوله جذب دانشجویان خارجی، گفت: «هر دانشجویی که جذب میکنید، یک سفیر خودساخته و مشتاق برای ایران در جامعه خود خواهد بود. آمریکا با پذیرش بیش از یک میلیون و دویست هزار دانشجوی خارجی، قدرت نرم خود را چندین برابر کرده است؛ اما ما همچنان برای هر دانشجو ۵۰۰۰ دلار هزینه میبینیم و غافلیم که در ازای آن، دهها هزار دلار سود عایدمان میشود.»
وی با اشاره به نمونه دکتر ویکتور، یکی از شخصیتهای مسیحی لبنان و فارغالتحصیل دانشگاه تهران که تا پایان عمر از ایران دفاع میکرد، افزود: «کشورهایی مانند عربستان، قطر و کویت سرمایهگذاری گستردهای برای جذب دانشجویان شیعه و سنی انجام میدهند تا آنها را از تشیع فاصله دهند. ما نیز باید با بهرهگیری از دیپلماسی علمی، نیروهای بومیِ معتقد به آرمانهای انقلاب را پرورش دهیم.»
رویکرد پژوهشمحور دانشگاه در مقابل تلاش عربستان برای جذب دانشجویان اهل سنت
دکتر تسخیری در پاسخ به پرسشی درباره تلاش عربستان سعودی برای جذب دانشجویان اهل سنت ایران، اظهار داشت: «دانشگاه ادیان و مذاهب رویکردی پژوهشمحور دارد و هدف آن پرورش اندیشمندان و نظریهپردازانی است که بتوانند در سطح جهانی، گفتمان اسلام ناب را با تکیه بر ظرفیتهای علمی و اخلاقی ارائه دهند. در جهان امروز، دانشگاهی که به صورت تخصصی و جامع به همه ادیان و مذاهب بپردازد، به ندرت یافت میشود. اما کشورهایی نظیر کویت، عربستان و قطر، به جای ایجاد بستری برای گفتوگوی واقعی و عالمانه، صرفاً در پی جذب دانشجو و کاهش نفوذ تشیع در منطقه هستند.»
ضرورت معرفی مکتب اهلبیت (ع) به جهان تشنه حقیقت
معاون ارتباطات و امور بین الملل دانشگاه ادیان و مذاهب در ادامه با یادآوری تأکید آیتالله بروجردی بر ضرورت معرفی جایگاه علمی و معنوی امامان معصوم (ع) به جهان، افزود: «اگر بتوانیم توانمندیهای علمی، فقهی، کلامی و ظرفیت پاسخگویی مکتب اهلبیت (ع) را به چالشهای معاصر به درستی تبیین کنیم، جهان تشنه حقیقت، خود به سوی این مکتب جذب خواهد شد. این مأموریت سنگین، دههها کار مستمر، شبکهسازی علمی و جهاد تبیین مداوم را میطلبد و دانشگاه ادیان و مذاهب باید در خط مقدم این حرکت تمدنی قرار داشته باشد.»
راهاندازی شبکه تلویزیونی ویژه برای انتشار افکار ادیانی و تقریبی
دکتر تسخیری که از چهرههای برجسته عرصه تقریب مذاهب است، با اشاره به جایگاه بیبدیل رسانه در جهان امروز، از لزوم راهاندازی یک شبکه تلویزیونی ویژه برای انتشار افکار ادیانی، تقریبی و مذاهب خبر داد.
وی با یادآوری تجربه موفق مجمع تقریب و خبرگزاری «الوحده» در تولید ساعتها برنامه روزانه، دانشگاه ادیان و مذاهب را دارای ظرفیتی بینظیر برای این کار دانست و گفت: «این دانشگاه از اساتید مسلط به زبانهای زنده دنیا ـ از اسپانیایی و روسی گرفته تا چینی، عربی، انگلیسی، ترکی و اردو ـ برخوردار است که میتوانند یک کانال تلویزیونی تخصصی را به قطب رسانهای ادیان در جهان تبدیل کنند.»
معاون ارتباطات و امور بین الملل دانشگاه ادیان و مذاهب تأکید کرد: «این تلویزیون صرفاً یک رسانه خبری نیست؛ بلکه باید بستری برای مباحث علمی، گفتوگوهای تمدنی و معرفی توانمندیهای مکتب اهلبیت (ع) به جهان باشد. متأسفانه برخی شخصیتهای مهم دینی و مذهبی و مؤسسات بزرگ ما حتی یک کانال تلویزیونی ندارند و دانشگاه ادیان میتواند این خلأ را پر کند.»
وی در ادامه با اشاره به اینکه تأسیس این شبکه منوط به فراهم شدن امکانات است، خاطرنشان کرد: «ما در این زمینه جدی هستیم. اگر شرایط مهیا شود، این اقدام از عالم خیال خارج خواهد شد. البته دانشگاه ادیان و مذاهب در عین حال توانایی همکاری با صداوسیما را نیز دارد؛ چراکه هدف اصلی، انتشار معارف اهلبیت (ع) و گفتوگوهای تمدنی به جهان است، چه در قالب شبکه مستقل و چه در قالب تأمین محتوا برای رسانه ملی.»
دکتر تسخیری تأکید کرد: «حتی بدون راهاندازی شبکه مستقل نیز دانشگاه ادیان و مذاهب میتواند به صداوسیمای جمهوری اسلامی در تولید برنامههای چندزبانه و تخصصی ادیانی یاری رساند و این همکاری، گام مهمی برای تبدیل ایران به قطب رسانهای ادیان در جهان خواهد بود.»
هشدار نسبت به نبود برنامه مدوّن برای دوران پساجنگ
دکتر تسخیری همچنین با اشاره به تحولات اخیر منطقه و همزمان با اوجگیری جنگهای رسانهای، نسبت به نبود برنامهای مدوّن برای مواجهه با پرسشهای جهانی پس از پایان درگیریها هشدار داد. وی با تأکید بر اینکه بسیاری از کارشناسان، دانشگاه ادیان و مذاهب را یکی از ظرفیتهای کلیدی برای دیپلماسی فرهنگی و پاسخگویی به شبهات بینالمللی در شرایط پساجنگ میدانند، گفت: «بعد از توقف جنگ، جهان خواهد پرسید: ایران کیست؟» و این پرسش هویتی را نمیتوان با شعار پاسخ داد. دانشگاه ادیان و مذاهب باید از همین امروز خود را برای دوران پساجنگ آماده کند. متأسفانه ما هنوز برنامهریزی مدوّنی برای این مرحله نداریم و این خلأ ممکن است فرصتها را به نفع دیگران رقم بزند.
توصیه به طلاب جوان برای تحصیل در دانشگاه ادیان و مذاهب
دکتر تسخیری در پایان خطاب به طلاب جوان توصیه کرد: دستکم یک یا دو ترم تحصیلی را در دانشگاه ادیان و مذاهب تجربه کنید. وقتی آب زلال معارف اهل بیت (ع) را با روشهای آکادمیک و بینالمللی بنوشید، افق تازهای به روی شما گشوده میشود. ایشان با اشاره به تجربه خود یادآور شد: طلابی پنجاهساله را دیدهام که عمیقاً پشیمانند از اینکه از این فرصت طلایی بهره نبردهاند.