چگونه اسرائیل کنیسه تاریخی رفیع نیا را به ویرانه تبدیل کرد؟

کنیسه رفیع نیا تهران، پیش از آنکه در حمله هوایی اسرائیل در ۷ آوریل ویران شود، نمادی از یکی از بزرگترین جوامع یهودی خاورمیانه در خارج از اسرائیل بود. به گفته یک نمازگزار و یک متخصص، که هر دو با جامعه پر جنب و جوش کلیمیان ایران به خوبی آشنا هستند، این کنیسه برجسته چیزی فراتر از یک مکان عبادت بود.

به گزارش ادیان نیوز؛ فرانس24 در گزارشی نوشت: وقتی مرجان در ۷ آوریل به کوچه ملک، نزدیک مرکز تهران رسید، هوا هنوز تاریک بود. چند دقیقه قبل، حدود ساعت ۳:۳۰ بامداد، یکی از دوستانش از محله او را بیدار کرده بود. او تماس گرفته بود تا به او بگوید که کنیسه رفیع نیا مورد سه حمله هوایی اسرائیل قرار گرفته است. او به چشم خود دید که صفحاتی از کتاب‌های مقدس در خیابان‌ها پراکنده شده بود.

مرجان به یاد می‌آورد: «من به سرعت به محل حادثه رفتم. کنیسه و ساختمان مجاور کاملاً ویران شده بودند. نیروهای اورژانس از قبل آنجا بودند، به همراه هلال احمر، بسیج و داوطلبانی که جلیقه‌هایی با نشان سپاه پاسداران به تن داشتند و در حال پاکسازی آوار بودند. صفحاتی از کتاب‌های مقدس تا خیابان‌های مجاور پراکنده شده بودند.» صحنه دلخراش بود. مرجان گفت ساکنانی که تنها چند ساعت قبل وحشت‌زده از خانه‌هایشان فرار کرده بودند، برای بازیابی «آنچه از زندگی‌شان باقی مانده بود» بازمی‌گشتند. همسایگانی که سال‌ها از ما استقبال کرده و در مسیر کنیسه ما را همراهی کرده بودند، اکنون عصبی، پریشان و اشک‌ریزان نظاره‌گر بودند که تمام دارایی‌شان در کسری از ثانیه نابود شد.

رفیع‌نیا که در انتهای یک کوچه بن‌بست آرام گرفته بود، چیزی بیش از یک مکان عبادت بود – سنگ بنای یک جامعه پر جنب و جوش بود. از اواسط قرن بیستم، این خانه قدیمی که قدمت آن به دوران پهلوی اول برمی‌گردد، در سال ۱۹۵۸ توسط مالک آن، عبدالرحمن رفیع‌نیا، در اختیار جامعه یهودیان قرار گرفت. این خانه میزبان مراسم مذهبی و جلسات انجمن فارغ‌التحصیلان یهودی ایران بود که مرجان عضو آن است.

نجات طومارهای باستانی تورات
به طرز معجزه‌آسایی، در زمان حمله هیچ‌کس در رفیع‌نیا نبود. اما این آسودگی کوتاه‌مدت بود، زیرا مرجان و دیگران خیلی زود متوجه شدند که طومارهای باستانی تورات اکنون زیر تن‌ها آوار دفن شده‌اند – و این باعث شد برای نجات آنها با زمان رقابت کنند. مرجان می‌گوید: «ما سعی کردیم چند کتاب مقدس را بازیابی کنیم. البته ما متخصص نبودیم و اجازه ورود به محل حمله را نداشتیم. اما تا جایی که می‌توانستیم کتاب از کوچه و خیابان جمع‌آوری کردیم.»

مقامات کنیسه درخواست توقف حفاری‌ها را کردند که رئیس تیم‌های نجات با این کار موافقت کرد.  جمعیت پنج روز منتظر ماندند تا بالاخره طومارهای مقدس، عمدتاً دست‌نخورده، پیدا شدند. کشف اینکه آنها توسط جعبه‌های چوبی محکم خود محافظت شده‌اند، مایه آسودگی خاطر بود.

برای نارسیس م. سهرابی، محقق برنامه‌ریزی شهری که چندین سال صرف مطالعه فضاهای جامعه یهودیان در تهران کرده است، این خبر به سختی باورکردنی بود. «من مبهوت شدم. چطور ممکن است یک ساختمان کوچک، ساده و تقریباً نامرئی که در یک کوچه بن‌بست در مرکز تهران قرار دارد، هدف قرار گرفته باشد؟»

ارتش اسرائیل به سرعت مسئولیت این حملات را بر عهده گرفت. در مقاله‌ای در روزنامه تایمز اسرائیل، ارتش اسرائیل مدعی شد: یکی از فرماندهان ارشد نیروهای مسلح ایران، یعنی قرارگاه خاتم الانبیا، را هدف قرار داده است. این روزنامه ادعا کرد که کنیسه، آسیب جانبی بوده است. در این بیانیه آمده است: «ارتش اسرائیل از آسیب جانبی وارده به کنیسه متاسف است» و افزود که از «مهمات دقیق» استفاده کرده و اقداماتی را برای به حداقل رساندن خطر برای غیرنظامیان انجام داده است.

بنا به گزارش فرانس24: ایران با اینکه تنها میزبان ۱۰ هزار کلیمی است هنوز هم بیشترین جمعیت یهودیان خارج از اسرائیل را در خود جای داده است. در ایران، یهودیت هنوز توسط قانون اساسی جمهوری اسلامی به رسمیت شناخته می‌شود. این جامعه کنیسه‌ها، مدارس و نماینده مجلس خود را دارد.