تبيين مباني، اصول و روشهاي اصلاح الگوي مصرف با تأكيد بر متون اسلامي
چكيده :
با توجه به روند افزايش سريع جمعيت در دهههاي اخير و درنتيجه تمايل بيشتر به بهرهبرداري از منابع و نيز مصرف بيشتر، تدوين الگوي مصرف متناسب با وضع جامعه و افراد آن، امري ضروري به نظر ميرسد. در دين اسلام برخلاف برخي نظريات غربي، مصرف بهخوديخود اصالت نداشته و بلكه در جهتي قرار گيرد كه انسان را به سوي اهداف غائي خلقتش سوق دهد.
با توجه به نگاه همهجانبهاي كه اسلام به مسئله مصرف دارد، ميتوان براساس متون اسلامي، دستورالعمل جامعي براي اصلاح الگوي مصرف تدوين نمود. در اين مقاله تلاش شده است تا با در نظر گرفتن جامعه ديني، به عنوان جامعه هدف، و با تحليل اسنادي قرآن كريم و روايات معصومان(ع)، مجموعهاي از مباني، اصول و روشهاي اصلاح الگوي مصرف استخراج شود. كه درنهايت پنج مبنا، يازده اصل و بيست روش در رابطه با اصلاح الگوي مصرف به دست آمده بدين شرح:
مباني: نيازمندي، عزت و استقلال، ايمان، انديشهورزي، تفاوت افراد و جوامع مختلف؛
اصول: نيازسنجي، آيندهنگري، اعتدال، زهدورزي، جهان را عرصه نعمتهاي خدا ديدن، مسئوليت، آخرتگرايي، ديگرگرايي، توجه به تعقل و تفكر، فرهنگسازي، تذكر، توجه به اقتضائات فردي و اجتماعي؛
روشها: اولويتبندي، مديريت منابع، رعايت ميانهروي در مصرف، قناعت، شناخت سنتهاي الهي، اداي حقوق شرعي، امر به معروف و نهي از منكر، اصلاح انگيزهها، محدود و مشروط نمودن مصرف، انفاق و ايثار، آگاهسازي، استفاده از تجربيات ديگران، الگوسازي، يادآوري محروميتها، توجه به كفو و شأن هر فرد و جامعه.
کلیدواژه : الگوي مصرف، اصلاح الگوي مصرف، مباني، اصول و روشها، اسلام