دین در جامعه کرونازده؛ آیا دین هم به کرونا مبتلا شده و می‌میرد؟

محمدرضا پویافر/

اما واقعیت این است که اولا کرونا تنها همه گیری سراسری یک بیماری در سرتاسر دنیا نیست. و دوم این که پس از بعضی همه گیری های گذشته، حتی موقعیت اجتماعی دین تقویت هم شده است.

به گزارش ردنا (ادیان نیوز)؛ بعد از شیوع کرونا و تعطیلی امکان مقدس از جمله حرمهای شیعه و همچنین تعطیلی مسجدالحرام، یکی از فرضیه ها و احتمالاتی که مطرح شده، چرخشی مهم در نقش اجتماعی دین و حتی از زوال دین در دوران پس از کرونا است.

طرفداران این فرضیه با مقایسه تبعات همه گیری بیماریهای یا بحرانهای دیگر با همه گیری کرونا، تبعات همه گیری کرونا را از جمله در تعطیلی اماکن مقدس بسیار شدیدتر از دوره ها قبل و نشانه آغاز دوره مرگ یا تحول اساسی در دین دانستند. شواهد آنها، تعطیلی بی سابقه مسجدالحرام، حرمهای شیعه و مناسک و آیین های جمعی بود.

اما واقعیت این است که اولا کرونا تنها همه گیری سراسری یک بیماری در سرتاسر دنیا نیست. و دوم این که پس از بعضی همه گیری های گذشته، حتی موقعیت اجتماعی دین تقویت هم شده است.

در این نوشته و نوشته بعدی دو مثال مهم از دنیای مسیحیت و اسلام می آورم:

نمونه اول در این مورد شیوع آنفولانزا معروف به آنفولانزای اسپانیایی در سال۱۹۱۸ آغاز شد، حدود پانصد میلیون نفر یعنی یک سوم جمعیت دنیا در آن زمان را مبتلا کرد و حداقل هفده میلیون نفر بر اثر ابتلا به آن جان خود را از دست دادند.

نکته مهم در این مورد آن است که جاسینتا و فرانسیسکو دو کودک از سه کودک معروف در فاطیما در پرتغال که تجربه مکاشفه و ملاقات با مریم مقدس را در سال ۱۹۱۷ داشتند، و در حالی که ۹ و ۱۰ سال داشتند، بر اثر همین بیماری، از دنیا رفتند.

اما شیوع جهانی این بیماری موجب هیچ خللی بر توجه روز افزون به فاطیما نشد و این محل امروز یکی از مشهورترین مقاصد زیارتی مسیحیان به ویژه کاتولیک ها است.

View this post on Instagram

🔶دین در جامعه کرونا زده؛ آیا دین هم به کرونا مبتلا شده و می میرد؟🔶 بخش دوم مثال دوم در نقض فرضیه مرگ دین در دوران پسا کرونا: بر خلاف آنچه که در مورد بی سابقه بودن تعطیلی مسجدالحرام گفته می شود و در نتیجه آن تحلیلهایی در مورد مرگ دین یا مرگ آیین ها و مناسک جمعی ارایه می شود، باید بدانیم که پیش از این مسجدالحرام و حج زایران، حدود چهل بار به دلایل مختلف تعطیل شده است. در این ویدئو والد عبدالحکیم به برخی از این موارد که از جمله شامل بیماریهای همه گیر هم بوده، اشاره کرده است. از جمله مواردی که او اشاره میکند: ۸۶۵ میلادی: عباسیان چند روز قبل از موسم حج، اسماعیل بن یوسف و حامیانش را در کوه عرفه کشتند و حج تعطیل شد. ۹۳۰ میلادی: قرمطیان به کعبه یورش بردند ، بیش از ده هزار زائر را به قتل رساندند و حجرالأسود را که تا ۲۲ سال پس از آن مفقود بود، به سرقت بردند. ۹۸۳ میلادی: برای چندین سال، درگیری ها و جنگ ها بین بنی عبید و عباسیان باعث شد که برای حضور مصریان، عراقی ها و حتی حجازی ها در حج، در فواصل زمانی مختلف محدودیت ایجاد شود. ۱۸۱۴ میلادی: طاعون به حجاز حمله کرد و ۸۰۰۰ نفر از اهل حجاز در نتیجه آن جان خود را از دست دادند. در نتیجه حج تعطیل شد. ۱۸۳۱ میلادی: طاعون هندی باعث مرگ سه چهارم زائران شد. در نتیجه حج تعطیل شد. در واقع، سراسر قرن نوزدهم مملو از چندین وقفه ناشی از شیوع باکتریایی مانند وبا و بیماریهای ویروسی رخ داد: سالهای ۱۸۳۷ ، ۱۸۴۶ ، ۱۸۵۸ ، ۱۸۶۴ و البته همه گیری آنفولانزا در سال ۱۸۹۲ شاهد این وقفه ها در حج و تعطیلی مسجدالحرام شد که همه اینها باعث مرگ هزاران نفر شد. همانطور که میدانیم پس از این تعطیلی های مکرر حرم ها، باز همچنان دین در همه دنیا ادامه حیات داده است. بنابراین اگر نتوانیم در مورد حیات دین در دوران پسا کرونا نظر قطعی بدهیم، دست کم در مورد مرگ آن بعد از تمام شدن ماجرای کرونا هم نمیتوانیم ادعایی داشته باشیم. پ.ن.: این ویدیو سه روز پس از آغاز محدودیت در ساعات زیارت مسجدالحرام برای جلوگیری از شیوع ویروس کرونا، در کنار حرم الهی ضبط شده است. #کرونا_ویروس #کرونا #دین_و_کرونا #مطالعات_اجتماعی_دین

A post shared by محمدرضا پویافر (@mrpouyafar) on