تعنيت يا روزه در آيين يهودیت

به گزارش ردنا (ادیان نیوز)، روزه در آیین یهودیت به‌عنوان يكي از اين راه ‏ها، امري بسيار متداول و معمول در آيين كليميان جهان است كه در قالب ‏های واجب و اختياري برگزار می شود. روزه در كلام عبری، تعنيت به معناي رنج دادن جان ناميده مي‏شود كه وجه‌تسمیه آن خودداري از خوردن و آشاميدن طي روز (‌شرعی) است.

در بيان خلاصه ‏ای از فلسفه روزه مي‏‏ توان چنين گفت كه روزه مانند اكثر احكام و مقررات دينی، كاركردی مانند ايجاد يك زمينه تيره و تاريك برای درك بهتر روشنایی‌ها دارد. به‌عبارت‌دیگر، روزه و بسياري از دستورهای محدودكننده دينی (همچون حلال و حرام‏ ها)‌، با ايجاد يك يا چند نوع محدوديت در فعاليت ‏های جاري زندگی، زمينه‏ای به‌ظاهر تيره مي‏سازند كه در قالب آن، ارزش‏هاي زندگی جهان بهتر قابل‌درک و فهم خواهند بود.

محدود كردن انسان در خودداري از اعمال ساده زندگی مثل خوردن و آشاميدن، او را وادار به تفكر و بررسي شفاف‏تر روش‏ها و اهداف زندگي خود مي‏كند. ماهي تا زماني كه در آب است، معناي آب را نمي‏داند، اما اگر لحظه ‏ای از محيط آبي خود خارج ‏شود، معناي آب را درك خواهد كرد (البته پس از بازگشت به آن محيط).

اهداف روزه های واجب در آیین يهود را مي‏توان به 3 بخش تقسيم كرد (كه يك روزه مي‏تواند بيش از يك هدف را دنبال كند) :

1- توبه و طلب بخشش

2- يادآوري يك مناسبت و يا سوگواري

3- تلاش براي تحقق يك آرزو يا استجابت حاجت

اولين و معروفترين روزه يهوديان، روزه يوم كيپور نام دارد. اين روزه با هدف بخشش گناهان (ميان انسان و خداوند) انجام مي‏شود و تنها روزه‏اي است كه دستور مستقيم خداوند در تورات دربارة آن صادر شده است:

« براي شما قانون ابدي باشد كه در دهمين روز از ماه هفتم (عبري) جان‏هاي خود را رنج دهيد (روزه بگيريد) …. زيرا در اين روز براي شما طلب عفو مي‏شود …. (و در صورت توبه)‌ از تمام خطاهايي كه نسبت به خداوند مرتكب شده‏ ايد، مبرا مي‏شويد» ( تورات – سفر لاويان – فصل 16 – آيات 29-31 )

ريشه اين روزه، به عفو بني ‏اسرائيل از جانب خداوند در صحراي سينا بازمي‏گردد. حضرت موسي اولين بار، چهل روز در كوه سينا توقف كرد تا تورات را دريافت نمود (10 فرمان)، و پس از بازگشت از كوه، تمرد گروهي از بني‏اسرائيل را مشاهده كرد. پس از توبيخ قوم و پشيماني آنها، چهل روز ديگر در بالاي كوه براي قوم طلب عفو كرد و پس از آن، به فرمان خداوند، 40 روز ديگر در بالاي كوه رفت تا براي دومين بار لوح ده فرمان را دريافت كرد. موسي در دهم ماه هفتم از كوه پايين آمد و چون اين روز براي بني ‏اسرائيل، نشان عفو خطاهاي آنها از سوي خداوند بود، اين روز به عنوان يُوم كيپور يعني روز بخشش گناهان تعيين شد.

يهوديان جهان در اين روز كه مهم‏ترين روز تقويم عبري محسوب مي‏گردد، روزه 25 ساعته (غروب تا غروب )‌گرفته و از انجام هر كاري دست كشيده و تمام وقت در كنيساها، به عبادت مي‏پردازند.

دومين سري از روزه‏ های واجب يهوديان، 4 نوبت روزه‏ هايی هستند كه پس از ويراني معبد بيت ‏المقدس از طرف انبيا و علماي بني ‏اسرائيل به نشانه سوگواري براي اين جامعه مقرر شدند.

سرزمين اسرائيل، شهر اورشليم و معبد بيت ‏المقدس ركن اصلي عبادات و اعتقادات يهود را تشكيل مي‏دهند. بسياري از آيين عبادي و زيارتي قوم يهود مربوط به اين مكان و سرزمين مقدس است. يهوديان در سه نوبت نمازها ( تفيلاها)ي روزانه خود به سوي بيت ‏المقدس به عنوان قبله رو مي‏ كنند. پس از ويراني نهايي بيت‏ المقدس در حدود سال 70 ميلادي و تبعيد يهوديان از آن سرزمين، 4 نوبت روزه به نام ‏هاي گدليا، دهم طبت، 17 تموز و 9 آو ( 25 ساعته) ‌به نشانه يادبود و سوگواري براي اين واقعه بر يهوديان واجب شد.

سومين شكل روزه، روزه استر است. اين نشانه نوعي روزه است كه به منظور طلب حاجت و استجابت دعا صورت مي‏گرفت. در حدود 2300 سال پيش كه يهوديان از زمان كوروش در ايران ساكن شده بودند، دختري يهودي ملكه دربار خشايارشا شد. در آن دوران يكي از وزرا نقشه قتل‏ عام يهوديان را طرح كرد كه با هوشياري استر و يكي از انبياي يهود به نام مُردخاي اين نقشه باطل شد. استر براي موفقيت در ابطال اين توطئه، از يهوديان ايران خواست كه 3 روز روزه بگيرند و از خداوند طلب بخشش و كمك نمايند. پس از آن، روزه استر به يادبود اين واقعه بر يهوديان واجب گشت.

روزه ‏های مستحب :

1- روزه آدينه پسح :‌ اين روزه مختص پسران و مردان اولزاد خانواده است كه به يادبود ضربت خداوند به اولزادهاي مصريان در هنگام آستانه خروج بني‏ اسرائيل از مصر و مصونيت عبرانيان از اين ضربت صورت مي‏گيرد.

2- در ايام خاص از سال به ويژه ماه الول ، روزهاي دوشنبه و پنجشنبه روزه گرفته مي‏شود.

3- روزهاي آدينه ماه نو عبري ( روز قبل از حلول ماه قمري).

4- عروس و داماد در روز عروسي يا روز قبل از آن به مناسبت شروع زندگي جديد و به منظور توبه از گناهان گذشته در صورت امكان روزه مي‏گيرند.

5- كسي كه خواب آشفته‏اي ديده است و آن را نشان بدي مي‏داند، روز بعد به خاطر كفاره گناهان و رفع مصيبت روزه مي‏گيرد.

6- برخي رسم دارند كه در سالروز درگذشت والدين خود يا سالروز درگذشت علماي عالي ‏رتبه ديني روزه بگيرند.

7- در مواقع خاصي مانند احتمال وقوع بلاياي طبيعي يا بروز خشكسالي و نظاير آن، بنا به حكم مرجع ديني، روزه جماعتي بر يهوديان منطقه ‏ای خاص مقرر مي‏شود.

آداب روزه و شرايط آن :

در شريعت يهود، كليه واجبات دينی برای دختران از سن 12 سالگی و برای پسران از 13 سالگی شروع گشته و اجباری است.

روزه نيز مشمول اين حكم است. كليه روزه ‏هاي مورد بحث اعم از واجب و مستحب به غير از 2 مورد يُوم كيپور و روزة نهم آو( كه 25 ساعته و از غروب تا غروب هستند)، همگي از ماقبل سپيده صبح تا تاريكي كامل هوا برگزار مي‏شوند ( هرچند كه رسم است پس از خوابيدن شب قبل، چيزي خورده نشود). به غير از 2 روزة ياد شده كه استثناء هستند، تقريبا غير از خوردن و آشاميدن، هيچگونه محدوديت ديگري اعمال نمي‏شود. در روزه‏ها، مواردي به مراسم نمازهاي روزانه اضافه مي‏شوند.

در شريعت يهود، كليه واجبات دينی برای دختران از سن 12 سالگی و برای پسران از 13 سالگی شروع گشته و اجباری است.

غير از روزه بزرگ يوم كيپور كه تاكيد ويژه‏اي بر انجام آن صورت مي‏گيرد، در همه روزه‏ها، بيماران و افراد ضعيف و زنان باردار يا شيرده از روزه‏ها معاف هستند.

در ايام عيد و روزهاي شنبه و روزهاي اول ماه نو عبري، گرفتن روزه ممنوع است.

پذيرش روزه :

هر چند كه روزه در يهود ( تعنيت ) معناي تحت‏ اللفظي «رنج دادن جان» را داراست،‌ اما هدف اصلي آن همانگونه كه ذكر شد، يادآوري موضوع‏ هاي معين در شرايط ويژة روزه است. لذا آمادگي جسماني براي روزه بسيار با اهميت شمرده شده است. به خصوص دربارة روزه بزرگ يوم كيپور، در احكام ديني، صرف خوراك مفصل قبل از شروع اين روزه، بسيار باارزش و مستوجب ثواب شمرده شده است، زيرا فرد را براي اجراي يك فرمان الهي آماده مي‏سازد. نيز درباره روزه ‏هايي كه جنبه توبه دارند به كرات اين نكته گوشزد شده است كه روزه توبه، تنها مختص روابط انسان و خداوند است و چنانچه انساني، نسبت به همنوعان خود گناهكار باشد، تا زمان رفع كدورت و احقاق حقوق آنها، روزه و توبه او به درگاه خداوند بي‏اثر خواهد بود.

و در پايان، جمله‏اي معروف است از حضرت يشعياي نبي كه از قول خداوند هدف واقعي روزه را به بني‏ اسرائيل تذكر مي‏دهد كه روزه مورد قبول خداوند، رنج انسان‏ هاي روزه‏دار و تعظيم و تكريم رياكارانه آنها در زمان روزه نيست، بلكه برداشتن يوغ ظلم و رهايي بخشيدن به ضعفا و مظلومان به عنوان حاصل عملي اين احكام و مراسم، مورد نظر خداوند و انبياي اوست.

( يشعيا فصل 58 آيات 3-7 )