مبانی مشروعیت در اندیشه سیاسی غرب و اسلام

چکيده :

از جمله دغدغه‌هایی که پیوسته ذهن سیاستمدران را به خود مشغول داشته، مسئله مشروعیت حکومت‌ها است. ازاین‌رو، همواره در پی تأمین پاسخی برای این پرسش است که: چرا باید از حكومت‌ها اطاعت كرد و حكومت این حق را از كجا به‌دست آورده است؟ برای پاسخ به این پرسش، نویسنده ابتدا دیدگاه‌های دانشمندان غربی و سپس نظرات علمای اسلامی اعم از اهل سنت و تشیع را درباره مبانی مشروعیت شرح می‌دهد، سپس نتیجه می‌گیرد: 1. همه پاسخ‌های دانشمندان غربی به مسئله مشروعیت، در واقع پاسخی است به مسئله توجیه سلطه و اقتدار موجود.

ازاین‌رو، از پاسخ به این سؤال كه: «به چه دلیلی همه شهروندان (موافقان و مخالفان) باید دستورهای حكومت را رعایت کنند»، ناتوانند؛ 2. مشروعیت به معنای مقبولیت، قرارداد اجتماعی، توسعه، قانونی بودن، رضایت عمومی و اراده عمومی نیست، بلكه به معنای حقانیت است؛ 3 . حكومتی مشروع است كه هدف‌ها و ارزش‌های اخلاقی را دنبال كند و حاكمیتش در طول حاكمیت خداوند باشد؛ 4. بنیان مشروعیت حکومت در اندیشه دینی با مشروعیت در اندیشه غیردینی متفاوت است، به‌گونه‌ای‌که اندیشه غیردینی بیشتر به مقبولیت عمومی توجه دارد.
در نهایت نویسنده پس از بررسی مبانی مشروعیت در اندیشه سیاسی غرب و اسلام، به این نتیجه می‌رسد که حكومت مردم‌سالاری دینی پیشنهادی امام خمینی، جمع میان مقبولیت و حقانیت است.

كليد واژه : مشروعیت، اقتدار، مقبولیت، حقانیت، دموكراسی، مردم‌سالاری، قرارداد اجتماعی، رضایت عمومی.