پاسخ به شبهات مربوط به کعبه: مگر خداوند خانه دارد؟

به گزارش ردنا (ادیان نیوز)، شبهاتی مربوط به کعبه مطرح شده است که پاسخ به برخی شبهات را در زیر مرور میکنیم:

پرسش: مگر خداوند خانه دارد خداوند همه جا هست خدا در قلب ماست چه نیازی به انجام فریضه حج است؟

بي‌گمان‌، زمان و زمين و آسمان‌ها و آن چه در آن ها هست‌، براي خدا و مال خدا است، و تنها خالق و مالك اصلي‌، اوست‌. اگر برخي زمان ها، مكان ها، اشخاص و اشياء به لفظ جلاله ي « الله» اضافه مي شودمثلا به بعضي روزها،«ايام الله» يا به ماه رمضان « شهر الله » گفته مي شود، يا به قرآن كريم و برخي انسان هاي رباني و كساني كه پيوند و اتصال معنوي قوي و ممتازي با خدا دارند، مثل اميرالمؤمنين(ع) «آيت الله» و يا آيات الله گفته مي شود، و به خانه انبيا و ائمه عليهم السلام باب الله يا ابواب الله گفته مي شود، همه اين اضافه ها، اضافه تشريفي است.يعني براي بيان عظمت و شرافت و پيوند و اتصال معنوي آن شخص يا شئي، آن را به خدا نسبت مي دهند. بنا بر اين اگر به مسجد و يا به كعبه « بيت الله» – خانه خدا- گفته مي شود نيز به همين دليل است، چون روشن است كه خدا نه جسم است و نه نياز به خانه دارد.

اما امتياز مكه و كعبه چيست؟ و چرا بايد به عنوان عمره و تمتع و عبادت خالصانه خدا به اين سرزمين مقدس سفر كرد؟ اين خانه و سرزمين مقدس چه امتيازي بر ساير مكان ها دارد؟
بر اساس آموزه هاي ديني:

1- اين خانه ، نخستين خانه توحيد و محل عبادت انسان ( حضرت آدم و حوا و ساير انبيا و اوصيا و اولياي الهي و خدا پرستان) در كره زمين است.(1) در ابتداي آفرينش كه همه زمين را آب فرا گرفته بود، اولين مكان خشكي سر از آب برآورده، سر زمين مكه، و اولين نقطه آن، همان جايي است كه كعبه در آن قرار دارد. يعني كعبه با سابقه ترين و قديمي ترين معبدي است كه در روي زمين وجود دارد.

2- مكه و نگين هميشه جاويد آن يعني كعبه در دل خود خاطرات آدم و حوا، ابراهيم و هاجر و فرزند خردساله شان اسماعيل و ترنم و نفحات عبادت ها و نيايش ها، و حماسه مبارزات انبيا و اولياي الهي و خدا پرستان موحد با شرك و بت پرستي، كفر و نفاق، فساد و فحشا، شيطان ها و انسان هاي شيطان صفت را جاي داده است. انسان هايي كه آگاهانه به اين سرزمين سفر مي كند، در جاي جاي آن همه تاريخ و خاطرات را در ذهن خود تداعي مي كند، و احساس مي كند پا در جاي پاي ابراهيم خليل و موساي كليم و عيساي مسيح و محمد خاتم الانبيا و المرسلين گذاشته است، احساس مي كند در هوايي تنفس مي كند و در جايي نفَس و جان خود را با خدا پيوند مي دهد، كه علي بن ابيطالب (ع) در همان خانه به دنيا آمد، و در همانجا بر دوش مبارك پيامبر قدم گذاشت و خانه را از بت ها و بت پرستان و خود پرستان و خودخواهان مغرور و مستكبر پاك كرد، جايي كه همه امامان و اولياي الهي با خداي خود خلوت مي كردند و به راز و نياز و مناجات مي پرداختند. از اين رو خداوند آنجا را « مثابه»(2) ناميده است. يعني بازگشتنگاه به توحيد، به فطرت، به خويشتن خويش، به آرامش روح و روان و به خداي يگانه.

3- امتيازات ديگر كعبه را قرآن « مبارك» بودن يعني پر بركت و پر فايده از نظر مادي و معنوي، مايه هدايت جهان نيان، و مأمن و پناهگاه انسان و دارنده آيات و نشانه هاي روشني از خداپرستي و توحيد و معنويت و جاودانگي خداپرستان و هلاكت و نابودي هواپرستان، ذكر كرده است. (3) در مقام پاسخگويي به سؤالات، مجال براي بيان همه امتيازات كعبه (4) و اسرار سفر به آن مكان مقدس و بررسي فلسفه عمره و حج تمتع نيست. براي فهم بركات معنوي و درك فلسفه حقيقي حج لازم است كتاب هايي كه اسرار حج و عبادت را متذكر شده اند، مثل كتاب حج آقاي قرائتي، اسرار عبادت هم چنين كتاب صهباي حج، هر دو از آيت الله جوادي آملي و يا بخش پاياني كتاب شريف معراج السعاده، تأليف ملا احمد نراقي، در مورد اسرار حج، مورد مطالعه قرار گيرد.

4- مسلمان بايد زيرك و دور انديش باشد. به جاي نگاه به منافع و مصالح موقت و زود گذر به منافع بلند مدت و جاويد بينديشد، و به جاي نگاه جزئي و فردي يا گروهي به منافع كل امت اسلامي و بقاي اصل اسلام و مسلماني بينديشد. كمك به فقرا و نيازمندان امري بسيار مطلوب و شايسته است، و گاهي ثواب آن از حج بلكه چندين حج و طواف كعبه بيشتر است، اما معناي اين سخن اين نيست. كه انسان حج يا حتي عمره مستحبي و زيارت قبر مطهر رسول الله(ص) و زيارت ائمه بقيع عليهم السلام را به بهانه كمك به فقرا و نيازمندان ترك كند. زيرا كمك به فقرا نگاه جزئي و تأمين منافع و مصالح موقت است. در حالي كه حفظ شور و حماسه و معنويت حج و عمره سبب حفظ اساس و كيان اسلام در دراز مدت مي شود.

بعضي علما جهت تقريب ذهن در اين مورد اين مثال را مي گويند: درست است كه قلب و مغز انسان در برابر ساير اعضاي بدن مهم ترين اعضا هستند، اما معنايش اين نيست كه اگر كسي بدون ُكليه زنده مي ماند،و يا نيازي نيست كه براي سلامت و بهداشت ساير اعضاي بدن حساس باشيم. افزون بر اين حج و عمره در راستاي منافع مادي و معنوي مسلمانان است. به بيان ديگر اگرچه كعبه «بيت الله » يعني خانه خدا است، ولي خداوند آن را براي مردم – « لِلنَّاسِ»- و جهت تأمين منافع مادي و معنوي، سياسي و اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي مردم قرار داده است. از اين رو فرموده: «جَعَلَ اللَّهُ الْكَعْبَةَ الْبَيْتَ الْحَرامَ قِياماً لِلنَّاسِ» (3) يعني خداوند كعبه، بيت الحرام، را وسيله اي براي سامان بخشيدن به كار و امور مردم قرار داده است.

يكي از اصحاب امام صادق(ع) از آن حضرت سؤال مي كند، رفتن به مكه و زيارت خانه خدا چه نوع منافع مسلمانان را تأمين مي كند؟ فرمود: هم منافع مادي و دنيايي آنان را تأمين مي كند و هم منافع ديني و معنوي آنان را. (4) به همين خاطر در آموزه هاي ديني تأكيد زيادي به اقامه و زنده نگه داشتن آن شده است.

پرسش:می‌گویند اگر حضرت ابراهیم (ع) که خودش بت‌ها را شکست، چرا نماد سنگی دیگری ساخت تا مردم دور آن بچرخند؟!

آیا تا به حال هیچ مسلمانی را دیده‌اید که کعبه را بپرستد؟! پرستش، یعنی انسان کسی یا چیزی را “إله، معبود و ربّ” خود بداند و هیچ موحد و مسلمانی، نه کعبه و نه هیچ شخص یا چیز دیگری را به جز الله جلّ جلاله، “إله، معبود و ربّ” خود نمی‌داند و نمی‌شناسد، چنان که شعار اسلام و شرط اول مسلمانی، اذعان و شهادت به «لا إله الاّ الله» می‌باشد.

آیا هیچ دستوری مبنی بر این که کعبه را بپرستید آمده است؟! و یا تأکید شده که پرستش هر چیزی به غیز خداوند سبحان، کفر و شرک می‌باشد.

دقت شود که روح آدمی، در هر حال و کاری، به سوی محبوبش جهت‌گیری می‌کند، حال یا محبوب غایی‌اش دنیاست و یا خداوند متعال. چنان که در نماز، رو به قبله و یا حتی کنار کعبه، نیت “فربة الی الله” می‌شود و جهاد نیز اگر “فی سبیل الله” باشد، ارزش دارد.

جسم و بدن انسان نیز باید در عبادت جهت مشخصی داشته باشد تا توحید و وحدت در ظاهر نیز محقق گردد، و چون بدن مادی است، باید به سمت یک نماد و نشانه‌ی مادی جهت‌گیری بنماید. پس خداوند متعال، دستور به ساخت کعبه داد، برای جهت‌گیری ابدان موحدان به هنگام عبادت، چنان که فرمود: «وَمِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ … – و از هر كجا بيرون آمدى [به هنگام نماز] روى خود را به سمت مسجدالحرام بگردان … / البقره، 150».

حال چه کسی گفته که جهت‌گیری بدن به سمت خاصی و یا طواف کعبه به امر خدا، پرستش کعبه است؟! ذکر حجاج [تلبیه] وقتی عازم حج می‌شوند تا خانه‌ی خدا را طواف کنند چیست؟ «لَبَّیكَ الّلهُمَّ لَبَّیكَ، لَبَّیكَ لاشَریكَ لَكَ لَبَّیكَ، إنَّ الْحَمْدَ وَ النِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلكَ، لاشَریكَ لَكَ لَبَّیكَ».

آری، خداوند متعال به حضرت ابراهیم علیه السلام امر فرمود تا کعبه را بنا کند، از آلودگی‌ها پاک کند، برای اهل طواف و عبادت خداوند متعال:

«وَإِذْ بَوَّأْنَا لِإِبْرَاهِيمَ مَكَانَ الْبَيْتِ أَنْ لَا تُشْرِكْ بِي شَيْئًا وَطَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْقَائِمِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ» (الحج، 26)

ترجمه: و چون براى ابراهيم جاى خانه را معين كرديم [بدو گفتيم] چيزى را با من شريك مگردان و خانه‏‌ام را براى طواف‏كنندگان و قيام‏ كنندگان و ركوع ‏كنندگان [و] سجده‏ كنندگان پاكيزه دار.

پس، جهت روح اهل طواف، اهل قیام، رکوع و سجود، همان خداوندی است که فقط او را می‌پرستند و عبادت را “قربة الی الله” انجام می‌دهند، و جهت بدن‌شان، به سمت نشانه‌ای است که او قرار داده است. کعبه یک نشان است؛ نه إله، معبود و ربّ موحدان و مؤمنان.

منتهی کسانی که فهمیده یا نفهمیده، هوای نفس خویش را إله و معبود خود گرفته‌اند و به اطاعت و پرستش آن مشغولند، یا گمان می کنند که مسلمانان کعبه را می‌پرستند، و یا خودشان هم می‌دانند که چنین نیست، بلکه فقط شبهه‌پراکنی می‌کنند؛